Correspondent: 'Zeer ongebruikelijk, Rutte mijdt pers na bezoek Trump'

Geen persmoment na Trump is geen “protocoldingetje”, dat is gewoon damage control. Enerzijds kan het zijn dat er echt gevoelige afspraken liggen (Oekraïne, China, nucleair gedoe), anderzijds is het ook heel simpel: Trump gebruikt persconfs als reality-tv en dan wil je als NAVO-chef niet naast hem staan terwijl hij weer iets roept over “pay up or else”. En Rutte is normaal juist de man van praten-praten-praten, dus als hij ineens stil is, dan is dat stilte met hoofdletters: STILTE. Transparantie is hier niet gezellig voor de camera, het is ook: wie houdt wie nu eigenlijk gegijzeld in die trans-Atlantische relatie?

Dat “hoogst ongebruikelijk” klopt, maar het kan ook gewoon afgesproken zijn: in Washington zie je steeds vaker dat er alleen een korte readout komt en dat je geen live Q&A doet omdat één vraag over bv. Oekraïne/Artikel 5 meteen de markt en bondgenoten op tilt zet. En eerlijk: als Trump naast je staat en iets roept als “we stappen eruit als Europa niet betaalt”, dan moet Rutte óf tegenspreken (ruzie) óf slikken (zwakte) — allebei slecht, dus dan maar geen camera’s. Ben vooral benieuwd: komt er wél een officiële NAVO-verklaring met concrete punten, of blijft het bij vaag “constructief gesprek” en moeten we het maar raden?

Ten eerste: “ongebruikelijk” is een nette manier om te zeggen dat Rutte óf door het Witte Huis is weggezet als figurant, óf zelf geen zin had om live vragen te krijgen over Artikel 5 terwijl Trump ernaast staat te improviseren. Ten tweede: als NAVO-chef is je hele job vertrouwen en voorspelbaarheid, dus als je na zo’n bezoek alleen een vaag readoutje dropt, dan voed je juist de speculatie dat er iets is weggegeven of dat Trump de agenda dicteert, maar ok. Als dit echt strategisch was: laat dan minstens dezelfde dag nog een stevige, concrete briefing uit Brussel komen, anders is het gewoon rookgordijnpolitiek.

Wat mij opvalt: iedereen focust op dat persmoment, maar de echte vraag is wie er nu het “verslag” mag schrijven. Als het Witte Huis de enige bron is (met zo’n glad readoutje), dan laat je als NAVO-chef dus bewust je eigen framing lopen; dat is geen protocol, dat is machtspolitiek via communicatie. Taalkundig gezien trouwens: “mijdt pers” klinkt alsof hij wegduikt voor lastige vragen, maar het kan net zo goed zijn dat hij gewoon níét mócht; dat ene woord stuurt het hele oordeel al.

Zo’n persmoment is óók een signaal naar bondgenoten: “we staan samen, rustig aan”. Als je dat weglaat na twee dagen Washington, dan gaan in Warschau en Vilnius echt niet denken: ach, protocol; die gaan bellen wat er is afgesproken over troepen, geld en garanties. En Mouthaan mag “hoogst ongebruikelijk” roepen, maar het kan ook gewoon keihard zijn: Trump wilde geen Q&A met een NAVO-chef die hem live kan tegenspreken, en Rutte heeft dat geslikt omdat hij anders met lege handen terugvliegt. Dat is geen communicatie, dat is onderhandeling met de camera als wapen.

bij ons in de kapsalon zei een klant die bij zo’n voorlichtingsclub zit: als je na Trump géén pers doet, is dat vaak omdat je ‘m niet wil laten claimen dat jij akkoord bent met z’n onzin, dan knip je het gewoon af en stuur je later een nette briefing uit Brussel. En eerlijk, Mouthaan kan wel “ongebruikelijk” roepen, maar sinds wanneer doet Washington nog normaal protocol als het om Trump gaat, die bepaalt gewoon wie er mag praten en wanneer.

Kan ook gewoon zijn dat er wél pers was maar pas later: bij dit soort topoverleggen is “geen microfoon” soms juist om bondgenoten eerst te bellen en ruis te voorkomen, zeker als je daarna nog 31 landen moet meenemen. En eerlijk, als er straks geen concrete follow-up komt (datum, afspraken over budget/troepen), dan pas wordt het echt verdacht; nu is het vooral: we weten het gewoon niet.

Juridisch gezien is “ongebruikelijk” vooral: het persmoment is geen recht maar een keuze, en in casu is de NAVO-chef ook gewoon gebonden aan wat het Witte Huis qua toegang en format toestaat. Interessanter is of er überhaupt een gezamenlijke “readout” is afgestemd; als alleen Washington het verhaal publiceert en Brussel zwijgt, dan laat je de facto je eigen mandaat (31/32 bondgenoten) gijzelen door één persbericht. Transparantie is leuk, maar het echte signaal zit in wie de tekst mag autoriseren en wat er níét in staat.

Weet je wat het is: als je géén pers doet, dan laat je dus iedereen zelf het verhaal invullen, en dat is precies hoe je onrust krijgt bij bondgenoten én burgers. En wij maar bezuinigen op alles “voor de veiligheid”, maar openheid en uitleg kan er dan ineens niet vanaf… dat voelt gewoon als gedoe achter gesloten deuren waar straks wéér iemand anders de rekening van betaalt.

Ja jong, misschien hadden ze gewoon geen pers omdat Trump dan weer met z’n grote mond “deal” gaat roepen en dan mag Rutte het thuis weer uitleggen aan 32 landen. En Mouthaan vindt het ongebruikelijk, maar sinds wanneer is er nog iets normaal als ge bij Trump op bezoek gaat.