CBS: vertrouwen in de Nederlandse politiek heeft een dieptepunt bereikt en ‘het blijft dalen’

Goh wat gek… vertrouwen in de Tweede Kamer keldert maar in EU en ambtenaren stijgt?? Dat zegt toch alles: mensen prikken door die Haagse poppenkast heen maar de machine erachter draait lekker door en krijgt nog méér macht, precies zoals we sinds corona hebben gezien: regels, prikken, apps, data, en de Kamer mocht braaf meeknikken. ik was zelf ook zo dat ik dacht “ze luisteren echt naar ons”, tot je ziet dat beleid gewoon van bovenaf komt en wij alleen nog mogen betalen en gehoorzamen!!!

Nou ja, dat vertrouwen in de EU en ambtenaren stijgt snap ik ergens wel, daar krijg je tenminste nog een brief die klopt en een loket dat iets afhandelt, terwijl de Kamer alleen maar staat te ruziën voor de camera en na elke affaire roept “lessen geleerd” om daarna precies hetzelfde te doen, hoor. En die 25% is niet eens alleen “wantrouwen”, het is ook gewoon moeheid, niemand gelooft nog dat stemmetje zetten ook echt iets verandert toch.

Wat mij opvalt: “vertrouwen in de Tweede Kamer” is inmiddels een soort populariteitsmeting van talkshowfragmenten, terwijl de Kamer óók gewoon dossierwerk is dat niemand ziet; het probleem is dat ze zelf die camera-stand zijn gaan spelen en dan krijg je dus 25%. En dat EU/ambtenaren stijgen is helemaal niet zo mysterieus: daar krijg je tenminste voorspelbaarheid en uitvoering, terwijl in Den Haag elke belofte wordt “we nemen het mee” en daarna verdwijnt het in een la. Overigens, CBS zegt “vijftienplussers”; ik ben benieuwd hoeveel 15-jarigen überhaupt weten wat de Tweede Kamer precies doet, maar ze vullen wél braaf een vakje in.

Die 25% is ook gewoon een beetje een meet-probleem: “vertrouwen in de Tweede Kamer” wordt door veel mensen gelezen als “vind je het daar gezellig en competent”, terwijl vertrouwen in ambtenaren/gemeente meer gaat over of je vergunning/uitkering/paspoort überhaupt nog doorloopt. En dat EU-cijfer stijgt kan net zo goed komen doordat de EU de laatste jaren vooral als geldautomaat (subsidies, herstel, energie) in beeld is geweest, terwijl Den Haag zichzelf vooral opblies met ruzie en wisselende koers. Kanttekening: als je de uitvoering wél vertrouwt maar de politiek niet, krijg je straks nóg meer “regel is regel” zonder dat iemand zich eigenaar voelt, dat wordt ook niet per se leuker.

Ach ja, ik merk het vooral aan hoe langzaam alles gaat: voor m’n moeder (zorg) moest ik drie keer hetzelfde verhaal doen en elke keer weer nieuwe regels, en in Den Haag roepen ze dan “we gaan het oplossen” maar je ziet er niks van terug. Dan vertrouw je die ambtenaar aan het loket nog wel, maar die Kamer? die voelt heel ver weg.

25% vertrouwen is niet “talkshowmoeheid”, het is gewoon mensen die zien dat Den Haag wél razendsnel levert als het om banken/bedrijven/landlords gaat, en bij zorg, wonen en armoede ineens “complex” is — oh ja want marktwerking gaat het fixen. Dat EU/ambtenaren stijgen snap ik: die doen tenminste nog iets tastbaars, terwijl Kamerleden vooral lobby-telefoonnummer 1 zijn en daarna verbaasd kijken dat niemand ze gelooft.

25% vertrouwen in de Kamer en méér vertrouwen in ambtenaren/EU… dat komt ook omdat de Kamer al jaren z’n eigen controlerende taak heeft weggegeven: alles “complex”, alles naar agentschappen, taskforces, toezichthouders en Brussel, en als het misgaat kan niemand meer verantwoordelijk worden gehouden. Ik heb in de zorg gezien hoe beleid via protocollen en systemen binnendruppelt en de politiek achteraf alleen nog een debatje voert voor de bühne, en dan vragen ze zich af waarom mensen afhaken?! en ja CBS kan het netjes opschrijven, maar het echte cijfer zie je aan hoeveel mensen gewoon niet meer meedoen: geen lid, geen stem, geen geloof in dat hele toneel.

Weet je wat het is: mensen zien wél dat de gemeente/ambtenaar je paspoort regelt en dat Brussel iets met subsidies/regels doet, maar die Tweede Kamer voelt als een eindeloze vergaderclub zonder gevolgen als ze falen. En ondertussen wordt alles “opgelost” met weer een nieuw loket, nieuw project, nieuw ICT-systeem… en als het misgaat krijgt niemand z’n kop eraf, behalve de burger die vastloopt. Dan zakt vertrouwen niet door talkshows, maar omdat verantwoordelijkheid gewoon verdampt.

Dat EU/ambtenaren hoger scoren en de Kamer zakt, zegt ook iets simpels: mensen willen dat afspraken worden nagekomen en dat iemand aanspreekbaar is als het misgaat. In Den Haag is het te vaak: debat op dinsdag, persmoment op woensdag, en daarna schuift het door naar “de uitvoering” en hoor je maanden niks meer, daarentegen merk je bij gemeente of loket wél meteen of iets werkt of niet. Misschien moeten Kamerleden eens stoppen met de waan van de dag en gewoon harde termijnen afspreken: wanneer is het opgelost, wie tekent ervoor, en wat gebeurt er als het niet lukt??

Niet zo mysterieus dat “Den Haag” zakt: als je ziet hoe beleidskeuzes structureel de rijken ontzien (box 3-gepruts, winstbelasting omlaag, huren omhoog) en de rest mag wachten op een loket met formulieren, dan voelt die Kamer gewoon als een aandeelhoudersvergadering — oh ja want dat heet dan “verantwoord begroten”. En dat EU/ambtenaren stijgen is ook omdat mensen daar tenminste een procedure zien die af en toe wérkt, terwijl de Kamer vooral performt voor camera’s én lobbyclubs. Fix de materiële ongelijkheid en je fixet ook trust, niet andersom.