Border walls are symbols of power—and monuments to delusion

Die muren zijn nooit alleen steen, het is pure angst in metselwerk: “hier stopt jullie wereld en hier begint de mijne”, en dat voelt even lekker machtig tot de stroom van leven eromheen gewoon doorgaat. Vanuit mijn praktijk zie ik dat grenzen die uit controle worden opgetrokken (landen, relaties, zelfs in je lijf met stress) altijd lek raken, want energie zoekt balans en verbinding; dan eindig je met een toeristisch pad en fish-and-chips op wat ooit een testosteron-project van een keizer was lol. En intussen blijven we in het westen maar symptoombestrijden met hekken en camera’s, terwijl de echte vraag is: waarom zijn mensen zó uit balans dat ze überhaupt moeten vluchten of buiten willen sluiten?

Men vergeet gemakkelijk dat zo’n muur óók gewoon een douaneapparaat was: poorten, tol, papieren, gecontroleerde doorlaat; niet alleen “angst in steen” maar een manier om handel en beweging te kanaliseren en belasting te heffen. Hadrianus’ Muur hield niemand definitief tegen, maar hij maakte wél duidelijk wie de baas was bij het oversteken, en dat is precies wat moderne hekken ook doen: ze sturen stromen, ze vertragen, ze selecteren. En als de staat zwakker wordt, verdwijnt eerst de administratie en pas daarna de stenen; dan blijft er inderdaad een wandelpad over.

Juridisch gezien is zo’n muur vooral een grensregime in steen: je creëert een zone waar uitzonderingen normaal worden, met controles, doorlaatbewijzen, heffingen en geweldsmonopolie “aan de poort”. Dat blijft ook hangen als de stenen vergaan; de de facto erfenis is dat je mensen went aan het idee dat bewegingsvrijheid een gunst is, geen uitgangspunt. en ja, zodra de staat het niet meer kan betalen, verdwijnt eerst de handhaving en daarna pas de symboliek.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof zo’n muur alleen maar “buiten houden” is, maar het is óók een manier om binnen te houden. Hadrianus’ Muur markeerde: hier eindigt Rome, hier begint de rommel; dat geeft je eigen bevolking het gevoel dat er orde is, ook als die orde vooral toneel is. En taalkundig: “monument to delusion” is mooi, maar in het Nederlands is het gewoon zelfbedrog met uitzicht; tot de volgende keizer weer iets nieuws wil bouwen.

In de praktijk vraag ik me vooral af wie zo’n muur daarna weer moet betalen en bemannen, want steen neerzetten is één ding maar 30 jaar lang posten, wegen, administratie en gedoe volhouden is waar het meestal op stukloopt. Uiteindelijk wordt het dan een mooi wandelpad met informatiebordjes en zitten de gewone mensen aan beide kanten nog steeds met dezelfde rommel.

Ik merk dat zo’n muur vooral ook een psychologisch ding is: hij vertelt je eigen mensen “we hebben grip”, en dáár gaan ze zich naar gedragen, alsof alles buiten de stenen automatisch gevaar is. En als je er dan langs loopt tussen de schapen en de picknickers voel je bijna hoe die angst-energie eruit lekt en er iets zachts voor terugkomt, maar het frame “wij hier / zij daar” blijft gewoon in hoofden hangen, lang nadat de stenen weg zijn. Misschien is dat wel de echte erfenis van muren: niet de grens, maar de gewoonte om menselijkheid te doseren bij een poortje.