Boeren hebben in Nederland alle reden tot klagen

tuurlijk hebben boeren reden tot klagen, ze moeten elk jaar weer “innoveren” voor regels die op kantoor bedacht zijn en ondertussen verdwijnen de kleine familiebedrijven waar onze kinderen nog zien waar melk en brood vandaan komen. we willen wel goedkoop eten in de supermarkt maar doen alsof een stal of mest ineens moreel fout is, terwijl het systeem gewoon alles opschaalt en de boer de rekening geeft. laat ze eens met rust en geef ruimte voor kleinschalig, bewust en natuurlijk boeren i.p.v. weer een nieuwe meetlat en een subsidieloket.

“Alle reden tot klagen” is wel lekker breed: over wélke boeren hebben we het dan, de megastallen met miljoenenleningen of de gemengde familiebedrijven? En wie heeft ze jarenlang richting schaalvergroting geduwd—banken, ketens, LTO, beleid—want dat is nu ineens allemaal “Den Haag pakt ons”? Bron/feiten graag: hoeveel bedrijven stoppen door stikstofregels vs door lage marges/grondprijzen/overnameproblemen, want die worden in dit soort columns altijd handig door elkaar gehusseld.

Weet je wat het is: iedereen roept “de boer” maar niemand wil het hebben over de rommel eromheen, van supermarkten die bodemprijzen afdwingen tot banken die je pas serieus nemen als je groter wordt en meer leent. En dan komt de overheid met wéér een nieuw loket en wéér andere regels, maar wel zonder fatsoenlijke langetermijnlijn, dus je kunt als gezin nooit plannen of overdragen. dat is niet alleen stikstof, dat is gewoon beleid dat mensen kapot-onzeker maakt.

Het raakt me vooral hoe iedereen het over “de boer” heeft maar bijna niemand over de natuur eromheen die het ook gewoon niet meer trekt: verdroogde slootkanten, minder insecten, stank in dorpen, die energie in het landschap is echt uit balans. En dan krijg je dus strijd tussen mensen die allemaal eigenlijk hetzelfde willen (een leefbaar land en eerlijk eten), maar zolang de overheid geen heldere einddatum + fatsoenlijke uitkoop/omscholing neerzet blijf je dit geduw en getrek houden en wordt het alleen maar harder.