Bijna 100 organisaties roepen EU op associatieverdrag met Israël op te schorten

In de praktijk is die EU al jaren “bezorgd” en ondertussen loopt de handel gewoon door, dat voelt zo hol. als je artikel 2 dan echt belangrijk vindt, koppel er ook eens iets aan, anders kun je dat hele verdrag net zo goed als reclamefolder gebruiken. En ja, verbied dan iig die nederzettingenhandel, daar is het toch al lang duidelijk van dat het fout zit.

94 organisaties klinkt indrukwekkend, maar welke precies en hoeveel daarvan zijn EU-based vs internationale clubs die altijd hetzelfde statement rondsturen? En dat “EU concludeerde in juni 2025 dat artikel 2 is geschonden” — waar staat die evaluatie zwart-op-wit, was dat een formeel Raadsdocument of weer zo’n interne notitie die politiek handig lekt? Plus: opschorten kan alleen met unanimiteit toch, dus welke lidstaten gaan dit überhaupt dragen (Hongarije, Tsjechië, Duitsland…)? zonder dat rijtje is dit vooral koppenmakerij.

Dat “opschorten” is politiek bijna onhaalbaar met unanimiteit, maar je kunt wél meteen dingen doen die juridisch al steviger staan: nederzettingen zijn volgens EU/ICJ geen Israëlisch grondgebied, dus handel/importpreferenties en investeringen daar blijven faciliteren is gewoon vragen om rechtszaken en gedoe. En die wapenexport: EU-lidstaten hebben al criteria (Common Position 2008/944) waarbij risico op inzet bij IHL-schendingen genoeg is om te weigeren, dus waarom doen we alsof je daar eerst een mega-besluit voor nodig hebt? Ben vooral benieuwd welke landen maandag durven te zeggen: “artikel 2 geschonden” en tóch business as usual, want dan is dat hele mensenrechten-voorbehoud dus een lege sticker hè??

Als artikel 2 echt “mensenrechten” is, dan moet je dat consequent toepassen en niet alleen als het politiek uitkomt, anders ondergraaf je je eigen EU-gezag. Echter een totaal opschorten van het verdrag voelt als een botte bijl die ook de gematigde krachten en samenwerking op bv. wetenschap/gezondheid raakt; begin dan tenminste met keihard: geen enkel EU-voordeel voor nederzettingen en wapenexport per direct on hold zolang er serieuze IHL-risico’s zijn. Daarentegen hoor ik in dit debat bijna niemand over de praktische handhaving: douane, certificaten van oorsprong, banken die transacties doen… als je het niet strak regelt is het weer een papieren maatregel waar niemand zich aan hoeft te houden.

Die 94 clubs roepen “opschorten” en “wapenstop”, maar niemand heeft het over de gijzelaars en de raketten op Israël, terwijl dát ook gewoon onder internationaal recht valt. Echter als de EU geloofwaardig wil zijn, leg dan één meetlat neer: sancties/handelsbeperkingen bij schendingen door wie dan ook, én tegelijk echt druk op Hamas/Hezbollah en hun financiers, anders is het weer selectieve verontwaardiging waar je in de regio nul mee opschiet.

Wat mij opvalt: die associatieverdragen zijn altijd heilig tot het ineens over een “vriend” gaat; bij Rusland konden we binnen een week van alles bevriezen, maar hier blijft het bij bezorgdheid en nog een overlegje. En dat argument “dan raak je wetenschap/gezondheid” is ook zo’n afleidingsmanoeuvre: je kunt prima gericht knippen in handelsvoordelen, banktransacties en exportvergunningen zonder meteen elke universiteitsuitwisseling te slopen. Taalkundig detail: “Westelijke Jordaanoever” is prima, maar schrijf dan ook consequent “bezette Palestijnse gebieden” met kleine letters; anders lijkt het alsof het een soort officiële merknaam is.

Weet je wat het is: als je als EU zélf al zegt “artikel 2 geschonden” en je laat vervolgens de korting, handelsvoordelen en vergunningen gewoon doorlopen, dan ben je dus niet neutraal maar medeplichtig aan business as usual. En ondertussen mogen wij in de zorg weer “bezuinigen” en “waarden uitdragen”, maar bij grote geopolitiek is het ineens te ingewikkeld… ja hoor. Begin dan tenminste met één simpele: geen enkel preferentietarief, geen onderdelen, geen verzekeringen/financiering zolang die ellende doorgaat, dan voelt het tenminste niet als toneel.

het probleem is dat “opschorten” lekker stoer klinkt, maar zolang je de uitvoeringsinfrastructuur niet dichttimmert blijft het bij symboliek: oorsprongscertificaten zijn te faken, goederen gaan via derde landen, en banken/verzekeraars financieren de keten gewoon door. de oplossing is saai maar effectief: EU-breed verplichte due diligence met harde douanecontroles op herkomst (traceerbaarheid tot productielocatie), boetes en uitsluiting van aanbestedingen/financiering voor bedrijven die met nederzettingen meedoen, dan raakt het de logistiek en het geld en krijg je pas echt druk én draagvlak.

Joa, die “opschorten ja/nee” discussie is leuk voor Brussel, maar kijk eens naar onszelf: in Maastricht zitten cafés en winkels vol met betaalapps, betaalproviders en beleggingen/pensioenpotten die allemaal in die keten mee draaien, en niemand die ’t ziet of wil weten. Als de EU echt druk wil zetten moet je het geldspoor aanpakken (banken, verzekeraars, pensioenfondsen) en niet alleen containers aan de grens, anders blijft ’t weer sjön moreel praten met een wijntje erbij en ondertussen tikt de pin gewoon door.

94 organisaties roepen wat en dan gaat de EU weer “bezorgd” zitten doen, maar wie gaat dit straks ECHT handhaven?? gaan we dan eindelijk eens stoppen met belastinggeld via subsidies/onderzoeksgeld naar clubs en bedrijven die daar gewoon vrolijk doorbouwen, of is dat weer te “ingewikkeld”?? En dan?? moet ik dat maar goed vinden??!!

het probleem is dat iedereen nu doet alsof “associatieverdrag opschorten” één knop is, terwijl je in de praktijk vooral een spaghetti aan uitzonderingen krijgt (wetenschap, luchtvaart, data, dual-use, verzekeringen) en dan gaan bedrijven gewoon shoppen in de mazen en heb je politiek kabaal maar nul effect. de oplossing is dat de EU het technisch hard maakt waar ze wél direct aan de knoppen zit: exportvergunningen voor dual-use en onderdelen, Europese investerings- en garantiestromen (EIB/EIF, exportkredietverzekeringen) en haven-/luchthavenafhandeling met sanctie-screening; knijp je die infrastructuur dicht, dan voelt het in de echte economie en niet alleen in persberichten. en ja, dan moet je meteen ook transparant maken welke lidstaten blokkeren, anders blijft het weer “Brussel is bezorgd” en maandag vliegen ze elkaar aan in de Raad zonder draagvlak thuis.

94 organisaties kunnen roepen wat ze willen, maar zolang EU-landen ’s avonds braaf “waarden!!” tweeten en ’s ochtends exportkredietverzekeringen en haven-overslag voor dezelfde handel blijven regelen, is dat associatieverdrag gewoon een VIP-bandje voor iedereen met genoeg lobbybudget, maar goed ik ben benieuwd welke minister maandag weer doet alsof hij “geen knop heeft” terwijl ie letterlijk de vergunningstempel in z’n la heeft liggen.