ASML zet zich schrap voor nieuwe exportbeperkingen uit VS

Dus de VS schrijft een wet en wij in Veldhoven mogen “crisismanagement” spelen omdat er ergens een senator economische oorlog wil voeren, lekker soeverein allemaal. Ten eerste is dit gewoon extraterritoriale machtspolitiek: ASML is Europees, maar dankzij Amerikaanse onderdelen/regels hangt er alsnog een strop om elke levering; ten tweede duw je China hiermee niet “terug”, je versnelt alleen hun eigen litho-keten en dan ben je over 5-10 jaar je klanten én je leverage kwijt, maar ok. En dat Shanghai-EUV-complex klinkt sowieso als een juridische nachtmerrie: wie gaat dat nog verzekeren/licentiëren als Washington morgen weer van mening verandert?

Amerika mag z’n veiligheid beschermen, echter het kan niet zo zijn dat een wet daar hier meteen banen, toeleveranciers en investeringen omver duwt zonder dat Europa zelf aan het stuur zit. Dan moet Den Haag/Brussel ook eens lef tonen: eigen exportkader, eigen licenties, en vooral zorgen dat ASML minder afhankelijk wordt van Amerikaanse onderdelen/software, anders blijven we elke paar maanden “crisismanagement” spelen. Daarentegen: als je China echt wil afremmen, doe het dan met duidelijke, stabiele regels en compensatie voor bedrijven die je inzet als geopolitiek instrument, niet met ad-hoc dreigingen uit Washington.

Alsof dit alleen “VS pest ASML” is: het echte probleem is dat ASML’s keten vol US-origin spul zit (software, components, service tooling), dus Washington kan via re-export rules gewoon aan de noodrem trekken en dan heb je juridisch nul speelruimte, ook al staat de machine in Veldhoven. Als Europa dan “strategische autonomie” roept maar ondertussen geen fatsoenlijk anti-coercion/anti-extraterritoriaal pakket durft te gebruiken omdat elke lidstaat weer bang is voor z’n eigen bilaterale relatie met de VS, dan blijf je dus gijzelbaar. En China? die koopt dan geen EUV, maar wel DUV + talent + metrologie via omwegen, en over 7 jaar zitten we te doen alsof dit allemaal uit de lucht kwam vallen.

Iedereen focust op “VS vs China”, maar voor ASML is het vooral: servicecontracten, spare parts en remote updates, dáár gaat zo’n wet echt pijn doen. Je kunt een machine nog wel geleverd hebben, maar als je daarna voor elk onderdeel en elke softwarepatch een licentie-loterij krijgt, zet je klanten stil en ben je als leverancier meteen de kop van jut. En dat crisismanagementteam klinkt stoer, maar dat is in de praktijk gewoon een zaal met juristen die proberen uit te vogelen of een schroefje ineens “kritieke technologie” is... dat hangt er dan net vanaf wie ’m definieert.

Noe ja, iedereen roept meteen “soevereiniteit”, maar de echte schade zit ’m ook in vertrouwen: als jij als klant in China (of waar dan ook) niet zeker weet of je over 2 jaar nog parts/service krijgt, dan ga je nú al je investeringen omgooien en dan kan ASML fluiten naar die lange onderhouds- en upgrade-omzet, sjön gezellig voor de VS maar hier in de keten gaan toeleveranciers gewoon minder draaien. Europe moet dan ook niet alleen stoer praten, maar gewoon een plan klaar hebben: hoe vang je die klappen op en hoe hou je die kennis hier, rustig aan met alleen maar “crisismanagement” spelen.

Joa, als de VS nou zó bang is voor China, dan moeten ze ook niet tegelijk hier iedereen gek maken om meer chips in Europa te bouwen en dan de kraan dichtdraaien bij de machinebouwer… investeerders haten onzekerheid, die gaan dan gewoon naar Taiwan/VS zelf en Veldhoven mag de rekening betalen, sjön beleid hoor.

Weet je wat het is: al dat geopolitieke geschuif voelt voor mensen hier gewoon als “oh, weer onzekerheid”, en dan gaan bedrijven meteen op de rem met investeringen en opleidingen en zijn het straks weer de gewone werknemers en toeleveranciers die mogen bloeden. En ondertussen roept Den Haag dat we “strategisch” moeten zijn, maar bij de eerste de beste Amerikaanse wet staan we weer te kijken alsof het noodweer is. Regel dan ook meteen een fatsoenlijk plan voor banen/keten als je ASML als pion laat gebruiken, niet alleen juristen in een crisisruimte.