ASML verhoogt groeiverwachtingen vanwege toenemende vraag

Mooi voor ASML, maar dat “optimisme in de techsector” is ook een beetje wishful thinking: de rest van NL zit nog steeds met netcongestie, woningtekort en vergunningen die op slakkentempo gaan. Enerzijds is die wereldwijde chiprace echt een gouden wind in de rug, anderzijds maken we er hier een soort nationale identiteit van (“wij zijn hightech!!”) terwijl we tegelijk moeilijk doen over arbeidsmigranten, ruimte en stroom die je nodig hebt om die groei überhaupt waar te maken. En dan komt het concept van de winner-takes-most om de hoek: een paar regio’s en bedrijven knallen omhoog, en de rest mag het doen met ‘trots’ en een paar toeleveranciersbanen. Benieuwd hoe lang dit feestje duurt als de VS/China weer een exportregel verzint of als de markt gewoon een keer afkoelt, want cyclisch is het ook gewoon, hoor.

Leuk die hogere verwachting, maar iedereen vergeet dat ASML vooral een execution-machine is: parts, cleanrooms, field service, duizenden suppliers die op tijd moeten leveren. Simpel: je kan geen EUV “opschalen” met PowerPoints terwijl Schiphol slots dicht zit, stikstof elk bouwproject gijzelt en het stroomnet op rood knippert — dan wordt groei gewoon een queue, geen sprint. En als Den Haag weer met “trots op hightech” komt: prima, maar dan ook leveren op infra en doorlooptijden, anders is het alleen marketing.

Iedereen kijkt naar “vraag naar machines”, maar in de praktijk zit je ook met exportcontrole-gedoe en compliance die steeds zwaarder wordt: één verkeerde eindgebruiker of doorverkoop en je mag ineens met advocaten, douane en vergunningen gaan pingpongen. En dan is groei niet alleen fabrieken bouwen, maar ook: genoeg mensen met een VGB, IT die op orde is, en contracten die je nog aan de sanctieregels van overmorgen moeten laten voldoen. Optimisme prima, maar het feestje kan ook gewoon stuklopen op papierwerk waar niemand op de beursgrafiek naar kijkt.

Dat “optimisme in de NL techsector” klinkt leuk, maar even rekenen: ASML verkoopt vooral aan TSMC/Samsung/Intel, dus de groei zit in Taiwan/Korea/VS en wij krijgen hier vooral meer files rond Veldhoven en nóg duurdere huizen. En als de chipcyclus draait, dan gaat die koers net zo hard omlaag als ie nu omhoog mag van het persbericht. Succes met nationale trots op een bedrijf dat z’n klanten vooral op andere continenten heeft.

Wat moet je, iedereen heeft het over koers en “techoptimisme”, maar ik denk dan: leuk voor Veldhoven, alleen betalen we straks met z’n allen weer mee aan stroom, water en wegen terwijl de gewone banen (zorg, winkel, schoonmaak) nog steeds amper rondkomen. en als het dan even tegenzit in die chipwereld, dan hoor je Den Haag ineens niet meer over “strategisch” maar wel over bezuinigen.

Hier op het land zie ik vooral: als ASML harder groeit, dan groeien hun toeleveranciers mee en die zitten óók in “gewone” regio’s, met metaal, logistiek en onderhoud. Dat zijn gewoon mkb-banen waar je geen PhD voor hoeft te hebben, maar dan moet je wél zorgen dat vakmensen nog een huis kunnen vinden en dat scholen weer techniek serieus nemen. En ja, die chipmachines zijn mooi, maar ik hoop dat we niet weer alles op één paard zetten zoals vroeger met gas… dat ging ook “nooit op”.

In de praktijk hoor je in de regio vooral dat die groei ook betekent: nóg meer druk op scholen, kinderopvang en huisartsenzorg, want al die expats en nieuwe gezinnen moeten ook gewoon ergens terecht. Iedereen heeft het over megawatts en vergunningen, maar probeer maar eens een huis te vinden en je kind geplaatst te krijgen rond Eindhoven, dan voelt “optimisme” ineens best duur.