ASML dé R&D-motor van Nederland, maar afhankelijkheid baart zorgen - bnr.nl

ASML is knap werk, maar Nederland moet niet één bedrijf als nationale afgod behandelen. Spreid kennis en vakmanschap, anders ligt straks heel ons ei in één mandje.

ASML koesteren is verstandig, maar een bedrijf aan subsidies koppelen zonder te kijken naar talent, onderwijs en woningen schiet weinig op. De ingenieurs van morgen komen niet vanzelf als studenten geen betaalbare kamer vinden en internationale medewerkers hier nauwelijks woonruimte hebben; daarentegen kan een stabiel langjarig innovatiebeleid wél meer bedrijven laten doorgroeien.

ASML is niet alleen een Nederlands bedrijf, maar onderdeel van een keten die half Europa en Azië nodig heeft. Het echte risico zit dus niet enkel in een eventueel vertrek van ASML, maar in het feit dat Nederland de toeleveranciers, kennis en zeggenschap eromheen kan wegsubsidiëren terwijl de winsten elders landen. Meer geld roepen is makkelijk; zorg dat publieke steun ook voorwaarden heeft voor opleiding, hoofdkantoren en strategische productie hier.

Het grootste risico is niet dat ASML morgen vertrekt, maar dat Nederland denkt dat succes vanzelf overslaat naar de rest van de economie. Zonder eigen kapitaal, technische opleidingen en doorgroeiende bedrijven blijven we vooral een leverancier van talent en belastinginkomsten voor multinationals; en zodra het hoofdkantoor elders aantrekkelijker wordt, blijkt “Nederlands kampioen” ineens gewoon een bedrijf met aandeelhouders. Maar ok, nog wat subsidie erbij en hopen dat de markt het vaderlandslievend oppakt.