Afname huuraanbod dwingt jongeren persoonlijke keuzes uit te stellen

Kijk, die “verkoopgolf” is gewoon exit liquidity: beleggers cashen nu de waardestijging en de rest mag de risicopremie betalen met 1800 euro voor een studio en 3x inkomen eisen. Dan gaan jongeren niet “keuzes uitstellen”, die worden gewoon ge-margin-called uit het leven: samenwonen, kind, baanwissel, alles on hold omdat je geen huurcontract kan securen.

Ik zie het elke dag: jonge collega’s draaien nachtdiensten op de afdeling en slapen daarna weer op een bank bij hun ouders of met drie man in een te klein appartement, en dan vragen mensen zich af waarom ze “geen energie” hebben of sneller uitvallen. En ondertussen roepen we dat er personeelstekort is… ja gek hè, als je geen normaal dak boven je hoofd kunt betalen in de stad waar je werkt.

Die verkoopgolf is niet alleen “markt”, het is ook beleid dat de kleine verhuurder wegjaagt en daarna verbaasd is dat het middensegment verdampt; daarentegen laten we óók kansen liggen doordat gemeenten splitsen/optoppen en kamerverhuur nog steeds behandelen alsof het per definitie overlast is. In Deventer zie je jongeren die best een nette kamer of studio willen, maar alles loopt vast op regels, parkeren en bezwaarprocedures van mensen die al ruim zitten… echter zo schuif je de rekening wel heel makkelijk door naar de volgende generatie.

Dat “splitsen/optoppen kan zo” wordt ook vaak geroepen, maar je loopt hier meteen tegen brandveiligheid, geluid, daglicht, vluchtwegen en soms een VvE aan die gewoon nee zegt, en dan heb je nog geen steen verlegd. En ondertussen krijg je bij de gemeente wél de boze mails over “waarom mag dit niet”, terwijl dezelfde buurt bij de eerste parkeerplek minder al een bezwaar klaar heeft liggen… tja, dat hangt dus echt van de concrete situatie af. Overigens zie je nu ook dat jongeren met een tijdelijk contract of zzp’ers zelfs met geld op de rekening worden geweigerd, want verhuurders willen vooral papier en zekerheid, niet een verhaal.

Men vergeet gemakkelijk dat dit niet alleen “beleggers vs beleid” is, maar ook een demografische fuik: we hebben jaren lang extra huishoudens gecreëerd (scheidingen, langer alleen wonen, arbeidsmigratie, studenten) zonder dat de voorraad meegroeit. En dan doen we alsof het normaal is dat een 29-jarige met vaste baan nog steeds geen eigen plek kan krijgen; dat is geen pech meer, dat is structureel falen. Als je dan óók nog scheefwonen laat voortkabbelen omdat doorstromen financieel wordt afgestraft, ja dan blijft die ketting gewoon vastzitten.

Ik merk gewoon dat het niet alleen “geen huis” is, maar ook dat je hele leven administratief vastloopt: zonder vast adres/contract krijg je gedoe met inschrijving, toeslagen, opvang/BSO regelen, zelfs een fatsoenlijke hypotheekcheck of nieuwe baan in een andere stad wordt ineens een risico. Dan stel je niet alleen kinderen uit, je stelt ook gewoon normale volwassen dingen uit omdat alles afhankelijk is van dat ene papiertje.

Ja jong, hier in Oss zie ik zat jongeren die best willen “starten”, maar die worden ook knettergek van dat scheefwonen: mensen met twee keer modaal blijven lekker goedkoop in een sociale huur zitten tot ze 60 zijn, en de starter mag dan bij mam op zolder wachten. Maak die doorstroming nou eens eerlijk, anders kunt ge bouwen wat ge wilt maar dan blijft alles vastzitten.

Even serieus, iedereen wijst naar verhuurders/regels maar niemand noemt de olifant: die 3x-4x inkomenseis en “vast contract only” filtert een hele generatie met flex/zzp gewoon eruit, ook al kunnen ze die huur prima dragen. Banken willen je wel 4 ton aansmeren met NHG-achtige trucs, maar een verhuurder doet alsof je een junk bond bent… resultaat is dat je óf thuis blijft óf grijs gaat onderverhuren, lekker “beschermde” huurmarkt ja.