300 duizend huishoudens hard geraakt door energiecrisis

Die “kabinet geeft geld uit aan Oekraïne/klimaat/asiel”-frame is zo’n lekkere afleidingsmachine: enerzijds snap ik de boosheid aan de keukentafel als je rekening je nek omdraait, anderzijds is het precies onze woon- en energiekant (slechte isolatie, afhankelijkheid van fossiel) die dit steeds weer terug laat komen. En nee, een accijnskorting voor iedereen is vooral subsidie voor mensen die toch al veel rijden; help dan die 300k met noodfonds én maak isolatie eindelijk iets wat ook huurders en mensen zonder spaargeld kunnen doen, snel snel. Die social-lease klinkt sympathiek, maar als je in een tochtige huurflat zit heb je meer aan een dicht raam dan aan een “goedkope” private lease met kleine lettertjes. Waarom is het in NL nog steeds normaal dat de pechvogel met het slechtste huis het meeste betaalt, dat blijft me echt verbazen.

Men vergeet gemakkelijk dat “gerichte hulp” pas werkt als je ook durft te zeggen waar het probleem zit: bij huurwoningen met energielabel G en huisbazen die al twintig jaar wegkomen met niks doen. Dan kun je wel met social-lease en kilometervergoedingen strooien, maar de tocht komt gewoon door de brievenbus en de rekening blijft bij de bewoner liggen. Maak isolatie bij verhuur verplicht met harde termijnen en boetes, en zet dat noodfonds zo neer dat je niet eerst een DigiD-olympiade hoeft te winnen. En dat eeuwige wijzen naar Oekraïne/klimaat/asiel… ja, mooi frame, maar de echte schande is dat we in 2026 nog steeds “armoede in een slecht huis” normaal vinden.

Dat hele “social-lease” verhaal klinkt weer als Haagse powerpoint: mensen met een laag inkomen zitten vaak al klem met BKR, wisselende contracten of gewoon geen laadpaal in de straat, dan kun je nog zo’n klein EV’tje aanbieden maar je lost de pijn aan de keukentafel niet op. En dat CPB dat een accijnskorting “te duur” vindt, ja dat zal, maar ondertussen betaal je je blauw aan energiebelasting en btw op gas alsof het luxe is, terwijl de staat bij elke stijging automatisch meevreet en dan verbaasd doet dat 300k huishoudens omvallen. In mijn tijd bij de KLM noemden we dat gewoon meewind pakken en bij tegenwind wijzen naar de procedure; begin eens met die belastingschijf op basis-energie omlaag en ga daarna lekker plannen maken over 2035.

Dat “accijns omlaag is te duur” klopt boekhoudkundig, maar het CPB praat hier wel alsof het alleen om gas/benzine gaat terwijl die 300k juist óók kapotgaan op de indirecte ellende: duurdere boodschappen, duurdere diensten, alles waar energie in zit. Enerzijds wil je snel geld naar mensen die nu omvallen, anderzijds blijft het raar dat de staat bij elke prijsstijging automatisch extra btw/energiebelasting vangt en dan doet alsof hulp een gunst is in plaats van gewoon stabiliseren. En die social-lease… leuk voor wie al een oprit en laadpaal heeft, maar voor de zorgmedewerker met nachtdiensten in een huurflat is “mobiliteitstransitie” gewoon een woord voor: jij zoekt het maar uit. Maak basis-energie (eerste m³ gas/kWh) goedkoop en de rest duurder, dan help je de kwetsbaren zónder dat je weer een DigiD-escape room bouwt.

Ja jong, hier in Oss zie ik vooral mensen die “net te veel” verdienen voor hulp maar wel elke maand rood staan, en dan mag je dus alles zelf uitzoeken terwijl de energieleverancier gewoon incasseert en dreigt met afsluiten. Maak dat nou eens simpel: geen afsluiten bij betalingsregeling en stop met die idiote maandvoorschotten die ineens verdubbelen omdat er ergens een rekentabelletje schuift.

Die 300k red je niet met nóg een regeling met loketten, maar je hoeft ook niet meteen met de botte bijl (accijns omlaag voor iedereen) te zwaaien. echter waarom regelen we niet landelijk dat energieleveranciers bij aantoonbare krapte standaard een betaalregeling moeten aanbieden en niet mogen afsluiten, en dat gemeenten één simpele “ja/nee” toets krijgen om het noodfonds direct uit te keren? daarentegen blijft het echte lek dat huurwoningen met slechte labels gewoon mogen blijven bestaan: zet daar harde deadlines op, want anders betalen bewoners elk jaar weer de rekening van andermans uitstel.