Video | Minister van Essen over stikstofplan: 'Boeren krijgen duidelijkheid'

“Duidelijkheid” is pas duidelijk als je een datum, een norm en een handhaver hebt; anders is het weer beleids-PR met een nieuwe kaft. Simpel: zolang de rechter het echte product is en Den Haag alleen maar demo’s draait, krijgen boeren geen zekerheid maar een endless beta met steeds nieuwe patches.

Ach “duidelijkheid” voor de boer is leuk, maar wanneer krijgt de bouw en de haven nou eens duidelijkheid, wij zitten ook al jaren met projecten die stilvallen door dat gedoe in Den Haag en in de rechtszaal

“duidelijkheid” voor boeren is leuk maar kan iemand ff uitleggen waarom we nog steeds doen alsof natuur alleen een excelcel is terwijl ik elke zomer door ams fiets en alles staat droog en dood en dan gaan we weer jaren polderen tot de volgende rechter zegt nee rip

Wat mij opvalt: “duidelijkheid” klinkt altijd alsof het een cadeautje is, maar het gaat hier vooral om wie de rekening betaalt en hoe je dat juridisch dichttimmert zodat het niet wéér bij de Raad van State uit elkaar klapt. Als je boeren echt zekerheid wilt geven, moet je ook eerlijk zijn over uitkoop, omschakeling en vooral: wie er mag blijven en wie niet; dat is pijnlijk, maar eindeloos rekken is ook gewoon een keuze. En minister van Essen: prima, maar kom dan niet met vage termen als “ruimte” en “perspectief” — dat zijn praatwoorden, geen beleid.

In de praktijk is “duidelijkheid” pas wat als de provincie ook echt vlot vergunningen afhandelt, want nu hang je maanden in de wacht terwijl je mest, voer en financiering wél doorlopen. En kom alsjeblieft met iets dat ook voor biologisch klopt: wij zitten al laag in stikstof, maar worden net zo hard meegezogen in dat generieke gedoe terwijl we juist ruimte zouden moeten krijgen om door te boeren. Als dit weer alleen een rekentruc wordt zonder echte uitvoering, dan kan je die video net zo goed overslaan.

“Duidelijkheid” voor boeren begint bij één ding waar Den Haag altijd omheen danst: ga je nou eindelijk fatsoenlijk meten wat er écht uit de pijp en van het land komt, of blijven we eeuwig rekenen met modellen en aannames waar elke advocaat weer een gaatje in vindt. In mijn tijd bij de KLM had je ook systemen vol rekenwerk, maar als de sensor zei dat er iets mis was dan ging je niet door met een powerpoint, dan ging je meten, loggen en bijsturen; hier roepen ze perspectief en ondertussen blijft de bank gewoon nee zeggen tegen een stal of een omschakeling omdat niemand gelooft dat dit plan over 2 jaar nog staat. En als je dan toch “duidelijkheid” wil: durf ook te zeggen dat import van voer, kunstmest en goedkoop vlees uit landen met lagere eisen óók stikstof en rotzooi verplaatst, dan speel je je eigen boeren kapot en schiet de natuur nog niks op ook.

“Duidelijkheid” is pas wat als banken en verzekeraars het ook als stabiel beleid zien, anders blijft elke boer én elk bouwproject in limbo en tekent niemand nog een vergunning of financiering. geef gewoon een verhandelbaar rechten-systeem met een echte prijs en strakke regels, dan kan de markt eindelijk door en stopt dit eindeloze juridisch gedoe.

“Duidelijkheid” is leuk voor de camera, maar de echte onduidelijkheid zit ’m in de sociale kant: wie wordt straks de winnaar-boer en wie de verliezer-boer, en hoe leg je dat uit zonder dat het dorp in twee kampen scheurt. Enerzijds kun je stikstof juridisch dichttimmeren, anderzijds krijg je dan een stille herverkaveling van status en toekomst: opvolgers die afhaken, stoppers die zich gesloopt voelen, buren die elkaar gaan aankijken op “jij mag wel/jij mag niet”. Als Den Haag daar geen fatsoenlijke begeleiding, schuldsanering en dorpsgerichte aanpak naast zet, krijg je geen rust maar jarenlange rancune en nóg meer politiek wantrouwen. En ja, dat wantrouwen is inmiddels ook gewoon een productiekost in de landbouw, daar hoor ik de minister nooit over.

“Duidelijkheid” is ook: wie betaalt de begeleiding en de rompslomp, want een boer die wil stoppen of omschakelen zit nu met taxaties, adviseurs, vergunningen en jaren stress, terwijl de overheid vooral met persmomenten komt. regel dan per gebied één loket met doorzettingsmacht én fatsoenlijke sociale regelingen voor gezinnen en werknemers, echter dan moet je ook durven zeggen dat niet alles overal kan blijven zoals het was.