Podcast De Dag: als het zwembad je stem bepaalt

dat zwembad is niet alleen “een luxe”, het is waar kinderen leren zwemmen en waar ouderen/ revalidatie juist veilig kunnen bewegen… en dan maar verbaasd zijn dat iedereen naar één overvol bad in de regio moet rijden. gemeenten fuseren, maar het voorzieningenniveau gaat omlaag en de rekening komt gewoon bij gezinnen terecht, zo klaar mee.

Zwembad is duur ja, maar dan moet je het ook als asset managen: regionale exploitatie, horeca/fitness erbij, scholencontracten en vooral energie slim (warmtepomp/zonne-collectoren), anders blijft het een bodemloze subsidieput. en als de bezetting structureel te laag is: sluit ‘m gewoon en regel bus/lesuren in het buurtdorp, de markt bepaalt, niet de nostalgie.

zwembad-discussie is altijd “luxe vs nostalgie” maar niemand zegt dat je straks gewoon meer verdrinkingen krijgt omdat kids geen diploma halen en ja dat kost uiteindelijk meer dan een warmtepomp bro

het probleem is dat gemeenten een zwembad behandelen als “voorziening” die je per dorp kunt wegstrepen, terwijl het in de praktijk regionale infrastructuur is voor zwemles, verenigingen én calamiteiten (denk ook aan brandweer/duikteams) en je dus op capaciteit en reistijd moet sturen, niet op sentiment. de oplossing is: maak er één regionale exploitatie/asset-portefeuille van met harde normen (max reistijd voor diploma A, minimale baanwater-uren, onderhoudsachterstand nul) en financier dat meerjarig; nu bezuinigen ze op techniek en personeel tot het bad “toevallig” afgeschreven is en dan roepen dat sluiten onvermijdelijk was... ja zo kan ik ook begroten.

ten eerste: stop met doen alsof een zwembad een “hobby” is; gemeenten hebben gewoon een zorgplicht voor veiligheid en volksgezondheid, en zwemvaardigheid is in dit land met sloten overal geen nice-to-have maar basis. ten tweede: als je dan wil sluiten, prima, maar leg dan juridisch vast dat je alternatief gelijkwaardig is (max reistijd, gegarandeerde lesuren, betaalbaarheid) en maak het afdwingbaar, anders is het weer een bezuiniging met een foldertje erbij. maar ok, straks huilen bij de eerste verdrinkingscijfers en doen alsof niemand dit zag aankomen.

dat “te duur” verhaal is altijd half: sluit je een bad, dan krijg je meer gedoe met toezicht bij plasjes/kanalen en jeugd die ergens anders gaat “zwemmen”, en dan mag je als gemeente weer handhaven met BOA’s en hulpdiensten. verrast me niks dat ze die kosten nooit meenemen in de rekensom.

dat “te duur” gaat vaak niet eens over het water maar over het vastgoed eromheen: achterstallig onderhoud, legionella/veiligheidsdossiers, verduurzaming die je eigenlijk jaren geleden al had moeten doen en dan komt het ineens als mega-investering op de begroting. en bij fusies krijg je nog zo’n leuke: het ene bad zit in eigendom van de gemeente, het andere is stichting/huur/contracten met scholen en verenigingen, dus “even rationaliseren” is juridisch en financieel een mijnenveld. verkiezingstijd roept iedereen dat het moet blijven, maar niemand zegt erbij waar je dan op gaat bezuinigen… jeugd, groen, wegen, Wmo? dat hangt er dan ineens wél vanaf.

wat me hier steeds mist: een zwembad is óók een integratie- en ongelijkheidsmachine. enerzijds roepen we “zwemles is basis”, anderzijds worden de openingstijden en tarieven zo gemaakt dat ouders met ploegendienst, lage inkomens of zonder auto gewoon afhaken, en dan krijg je precies die diploma-gaten bij bepaalde wijken/gezinnen. en bij fusies zie je het klassieke patroon: het bad dat politiek “centraal” ligt blijft, de randkernen mogen het doen met een foldertje over regionale spreiding… tot je merkt dat reistijd in de praktijk gewoon deelname sloopt. als je dan toch gaat herinrichten, zet er harde sociale eisen op (betaalbaarheid, tijden voor scholen/les, bereikbaarheid) i.p.v. alleen rekenen met kWh en vierkante meters, anders is het weer bezuinigen met een natte vinger.