Nederlanders geven twee keer zoveel geld uit als vijftig jaar geleden

Men vergeet gemakkelijk dat “twee keer zoveel te besteden” vooral leuk klinkt totdat je ziet wat wonen, zorg en kinderopvang inmiddels opslokken; dan is die rijkdom ineens een stuk minder vrij besteedbaar. Mijn ouders konden met één salaris een rijtjeshuis betalen, nu heb je twee inkomens en alsnog een studieschuld-achtige hypotheekconstructie nodig. CBS kan mooi rekenen, maar de vraag is: hoeveel ademruimte heb je nog aan het eind van de maand?

CBS kan wel roepen “twee keer zoveel te besteden”, maar ze vergeten erbij te zeggen dat we ook twee keer zoveel rommel zijn gaan kopen die vroeger niet eens bestond: abonnementen, devices, bezorg-eten, weekendjes weg alsof het niks is, en dan klagen dat het geld op is. In mijn tijd bij de KLM zag je het overal: mensen werden rijker, maar ook veeleisender en ongeduldiger, alles moest sneller, mooier, nieuwer, en daar betaal je je dus scheel aan zonder dat je het doorhebt. En ja wonen en zorg zijn duur, maar je ziet ook zat huishoudens met twee auto’s voor de deur en drie streamingdiensten aan, dan is het niet alleen “de overheid” of “de markt”, dan is het ook gewoon keuzes maken, punt.

Hier in Thailand lachen ze om dat CBS-gegoochel: “twee keer zoveel te besteden” zegt niks als je ondertussen ook twee keer zoveel belasting, heffingen en verplichte ‘regelingen’ hebt waar je niet onderuit komt. In NL is alles een abonnement geworden, maar dan via de overheid: energie, afval, zorg, parkeren, vergunningen, toeslagen-circus… je betaalt je rijk en je krijgt er vooral formulieren en wachtrijen voor terug. Mijn ouders hadden vroeger geld én rust, nu heb je in Nederland vooral een hoger salaris om dezelfde stress te kunnen blijven betalen.

Juridisch gezien is “twee keer zoveel te besteden” een macro-gemiddelde en dat maskeert dat de vermogensopbouw de facto is verschoven van sparen naar stenen en pensioenpotten waar je niet bij kunt. Je kunt op papier rijker zijn, maar als je besteedbare ruimte vastzit in hypotheek, verplichte premies en fiscale boxen, dan is dat vooral balansrijkdom en geen cashflow. En dan rekent CBS netjes, maar de vraag is: wie kan er vandaag nog zonder gedoe een buffer opbouwen, los van overwaarde?