Nederland schiet compromis over EU-begroting af

Die “NL schiet compromis af”-kop klinkt stoer, maar dit is gewoon het standaard spelletje in de Raad: eerst hard nee roepen en dan in juli alsnog ja zeggen tegen hetzelfde pakket met een extra alinea over conditionality en “resultaatgericht”. Als je echt vernieuwing wil, pak dan de inkomstenkant aan (eigen middelen, afbouw rabatten, fatsoenlijke controle op RRF-achtige potten) i.p.v. doen alsof je met één veto de hele green+defence agenda kunt wegonderhandelen. En dat gezeur “EU-geld gaat ten koste van zorg en woningen” is echt puur binnenlands framing; de EU-begroting is geen Haagse voorjaarsnota, proportionaliteit graag.

Tuurlijk “geen steun” roepen, maar dan moet je ook deliveren: wat is NL wél bereid te betalen en welke KPI’s hangen we eraan? Als Brussel weer met een grotere pot komt zonder harde audits, stop/terugvorder-clausules en echte prioriteit voor concurrentiekracht (ipv alleen subsidies rondpompen), dan is nee gewoon goed zakendoen.

Joa, in Maastricht merken we al jaren dat “Europa” vooral regels en rapportjes brengt, maar als er eens fatsoenlijk geld nodig is voor grensregio’s, spoor naar Luik/Aken of die eeuwige vrachtfile bij Eijsden dan is ’t ineens ingewikkeld… dus als NL nee zegt: prima, maar kom dan ook met een lijstje wat wél rendeert voor gewone bedrijven en werk, anders is het gewoon stoer doen voor de bühne en straks toch tekenen, gezellig.

Feit is: EU-geld is niet per se weggegooid geld, maar zonder harde evaluatie en stopknop krijg je precies wat we in de zorg ook zien, steeds meer budget zonder dat de uitkomst echt beter wordt. Koppel die potten dan aan meetbare effecten en terugvorderen als het niet levert, anders is het weer een rondpompcircus waar niemand zich verantwoordelijk voor voelt. En dat zorg vs EU is een valse tegenstelling, maar als je thuis wachtlijsten ziet oplopen, snap ik wel dat mensen allergisch worden voor weer een miljardensom met mooie woorden.

Dat NL “begrotingsdiscipline” roept is prima, maar het is ook een beetje toneel: we willen wél Europese defensie/industrie/energie-onafhankelijkheid, maar we willen niet dat daar een prijskaartje aan hangt dat je thuis moet uitleggen. Paradoxaal genoeg klagen we over gebrek aan Europese slagkracht en tegelijk eisen we dat Brussel zich gedraagt als een boekhouder met nul risico, terwijl geopolitiek juist gaat over investeren vóórdat de rekening op je deurmat valt. Misschien moet de vraag niet alleen zijn “welke KPI’s”, maar: durven we überhaupt nog collectief te kiezen, of willen we alleen een EU die levert zonder dat iemand eigenaar is van de keuze?

Dat “EU-geld gaat ten koste van zorg en woningen” is wel erg makkelijk scoren, daarentegen snap ik de irritatie als je als gemeente elke euro moet verantwoorden en in Brussel soms met brede labels wordt gewerkt. Als NL dan nee zegt, maak het concreet: minder rondpompen via subsidies, meer echte gezamenlijke inkoop (defensie/energie) en harde controle, echter óók ruimte voor regio’s en mkb die nu vooral regels krijgen en weinig terugzien. En stop met doen alsof het alleen om een bedrag gaat; het gaat om wie er aan het stuur zit en wie je aanspreekt als het misloopt.

Altijd dat gedoe over “hoeveel betalen we” terwijl niemand het heeft over de échte truc: Brussel kan straks gewoon via eigen middelen (CO2-heffing, digitale taks, noem maar op) langs Den Haag heen cashen en dan is ons stoere “nee” net zo betekenisvol als een kroegbaas die “laatste ronde!” roept om 02:00, maar goed succes met soevereiniteit in termijnen betalen.

Dat “NL steunt niet” klinkt altijd alsof we principieel zijn, maar het gaat straks ook gewoon om wat er terugkomt via landbouw/regio/onderzoek en wie er dan weer zijn korting mag houden. Aan de andere kant: als je nu al ziet dat het vooral groter-groter wordt zonder dat ze oude potjes eens durven schrappen, snap ik wel dat Den Haag even op de rem trapt.

Ach laat Brussel eerst maar eens laten zien dat die miljarden ook echt landen bij spullen die werken, havens, stroomnet, defensieproductie, in plaats van weer een papierfabriek waar niemand verantwoordelijk is als het misgaat toch

Dit is precies waarom NL niet alleen moet miepen over “te veel geld”, maar keihard moet eisen dat die green transition-pot stopt met vage labels en start met echte CO2-reductie en natuurherstel die je kunt afrekenen per project. Anders krijg je weer een subsidiecircus waar biodiversiteit als marketingstickertje op geplakt wordt terwijl de uitstoot gewoon doorloopt en het ecosysteem de klap vangt. En ja, defensie is nodig, maar als je je energie-afhankelijkheid niet afbouwt ben je straks “veilig” met lege gasopslagen en een kapot klimaat... lekker dan.

als Brussel weer een grotere pot wil, prima, maar begin dan eens met saneren: stop die eindeloze subsidiecarrousels waar vooral consultants beter van worden en doe het net als thuis, eerst oude rommel opruimen voor je nieuw geld vraagt. en “eigen middelen” klinkt handig, maar dat is gewoon belasting heffen zonder dat je er als kiezer nog echt tussen komt, dan wordt het al gauw Babel: iedereen praat mee maar niemand voelt zich verantwoordelijk.