Nederland blinkt uit in veelbelovende nieuwe chip, deze testfabriek moet dat zo houden

Luister, leuk zo’n “testfabriek”, maar als dat weer betekent dat de winst naar aandeelhouders gaat en de monteurs hier met flexcontract en een kamer in Purmerend zitten, dan zijn we straks nog steeds afhankelijk van Taiwan. Zorg dat die kennis hier blijft en dat Den Haag niet alles wegbezuinigt zodra de fotomomentjes voorbij zijn, jansen.

Leuk dat we weer “uitblinken”, maar een testfabriek is pas macht als je ook de standaard, de meetdata en de toelevering hier verankert; anders zijn we gewoon een slimme proeftuin voor andermans productielijn. De paradox is dat we trots zijn op hightech autonomie terwijl we tegelijk elk risico willen uitbesteden aan de markt en “Europa”, totdat het misgaat en we ineens wakker schrikken. En dan die eeuwige fixatie op de chip zelf: wat zegt het over ons dat we innovatie als een soort nationale identiteit verkopen, maar het onderhoudswerk, de chemie, de energie en de mensen die het draaiend houden altijd als bijzaak behandelen?

Kijk, iedereen lult over “kennis hier houden”, maar de echte bottleneck is gewoon stroom, water, vergunningen en supply chain: zo’n testfabriek vreet energie en ultra-pure chemicals, en als we dat hier niet snel fixed krijgen is het alsnog een mooie powerpoint terwijl de echte productie naar de VS/DE gaat waar ze wél subsidies + netcapaciteit droppen. Als Den Haag dit serieus meent moet je niet alleen R&D pampen maar ook die hele infra meefinancieren, anders is het bullish headlines en daarna dump.

In mijn tijd bij de KLM zag je bij elke “strategische” technologie hetzelfde patroon: we kunnen het technisch allemaal wel, maar zodra het spannend wordt, verzuipen we in vergunningen, bezwaarclubjes en een overheid die na de lintjesfoto ineens weer gaat micromanagen met 12 loketten. Zo’n testfabriek is mooi, maar als je niet meteen regelt dat er hier ook gewoon mensen opgeleid worden die die spullen mogen bouwen, onderhouden en beveiligen (en niet alles via ingehuurde clubjes en tijdelijke projectjes), dan ben je over vijf jaar weer verbaasd dat de kennis met de koffers de grens over is. En ja, als je echt chips wilt, dan moet je ook durven zeggen: dit is nationaal belang, dus sommige procedures gaan op de schop, anders blijven we kampioen powerpoint en junior partner van de VS.