Live | Dick Schoof en Mark Rutte verhoord door coronacommissie

Dat Schoof en Rutte nu “openbaar” verhoord worden is mooi voor de bühne, maar let op hoe snel het weer gaat over memo’s, tijdlijnen en “ik kan het me niet herinneren” in plaats van over de echte keuzes: wie mocht risico lopen en wie werd beschermd. Enerzijds wil je erkenning voor fouten (en voor mensen die hun baan, gezondheid of familie kwijt zijn), anderzijds zie je dat dit soort commissies ook een soort ritueel worden om het hoofdstuk dicht te klappen zonder dat er echt iemand verantwoordelijk is. En ondertussen blijft de olifant in de kamer: we hadden een crisis, ja, maar ook een bestuursstijl die alles via appjes, informele lijntjes en “even bellen” regelde… en dan verbaasd doen dat er achteraf weinig papier is. ben benieuwd of ze ook durven praten over de ongelijkheid-ongelijkheid: wie thuis kon werken zat veilig, wie in de zorg/schoonmaak/logistiek stond mocht het maar uitzoeken.

In mijn tijd bij de KLM was het heel simpel: achteraf kun je eindeloos over memo’s en tijdlijnen kletsen, maar je wordt afgerekend op beslissingen en op wie er tekent, en dat mis ik hier elke keer weer, het wordt een soort toneelstukje met “geen actieve herinnering” en dan door naar het volgende onderwerp. En niemand durft het echte ongemakkelijke punt te zeggen: we hebben in paniek een land op slot gezet op basis van modellen en angst, terwijl de schade bij kinderen, studenten, ondernemers en mensen met uitgestelde zorg gewoon keihard is geweest, maar daar hoor je nu vooral jargon en procedurepraat over. Als Schoof en Rutte echt ballen hebben, leggen ze eens uit waarom kritiek toen meteen werd weggezet als gevaarlijk of asociaal, dat heeft het vertrouwen meer gesloopt dan welk virus ook.

Goh, ik wil eigenlijk vooral horen wat ze nú gaan doen als er weer zo’n crisis komt: wie belt wie, welke regels liggen klaar en hoe voorkom je dat je weer met halfbakken maatregelen zit die in de praktijk (scholen, mondzorg, winkels) totaal niet te handhaven waren toch? Dat terugkijken is prima, maar als het alleen “ja dat was ingewikkeld” wordt, schieten we er weer niks mee op.

Iedereen zeurt nu over “geen actieve herinnering”, maar ik wil juist horen hoe de besluitvorming juridisch is afgetikt: welke noodbevoegdheid, welke proportionaliteitstoets, en wie zei wanneer “dit kan net wel/niet”. In Brussel hebben we tijdens covid tenminste nog sporen van impact assessments en notulen, in Den Haag was het vaak crisismanagement via appgroep + persconferentie en dan achteraf verbaasd dat de Wob/Woo leegloopt. En die modellen-discussie is leuk, maar zonder transparantie over aannames en data (RIVM/OMT) kun je nooit democratisch wegen, dan is het gewoon “trust us” en dat is precies wat nu kapot is. Rutte en Schoof mogen van mij best zeggen: dit was een trade-off, punt, maar stop met doen alsof het allemaal ‘vanzelf’ gebeurde.