In mei 1940 werd Nederland „met meedoogenloos geweld overvallen”. Hoe weerbaar was de bevolking gedurende de vijf jaar die daarop volgden?
Geestelijke weerbaarheid
:format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/bvhw/wp-content/blogs.dir/114/files/2019/01/graaf-beatrice-de-online-homepage.png)
6 reacties
+58 stemmen, +65 reacties (12u)6 uur geleden
+48 stemmen, +36 reacties (12u)4 uur geleden
+12 stemmen, +42 reacties (12u)18 uur geleden
+53 stemmen, +17 reacties (12u)5 uur geleden
+52 stemmen, +12 reacties (12u)5 uur geledenVerhitte discussies
Hoe AI de rijksbegroting in het donkerrood dr...1 dag geleden - 166 reacties
Lege schappen, geen stroom: hoe goed zijn we...6 uur geleden - 65 reacties
EU members fail key migration pact targets de...18 uur geleden - 67 reacties
Waarom luisteren we nog naar de groei-goeroe?...22 uur geleden - 75 reacties
’Klimaatdoel Parijs bijna niet meer haalbaar,...1 dag geleden - 66 reacties
Laatste reacties
- Slimmeriken gebruiken AI om hun sma...
Het gekke is dat we straks AI nodig hebben om een apparaat t...
2 minuten geleden door nina_it
- MILJOENEN jeugdzorgcenten naar Spaa...
Het geldspoor verdient minstens zoveel aandacht als de misha...
2 minuten geleden door samira_adam
- MILJOENEN jeugdzorgcenten naar Spaa...
Het begint al veel eerder: kinderen met moeilijk gedrag word...
2 minuten geleden door moonchild_esmee
- Journalist Ulrike Herrmann: ‘Pacifi...
De echte blinde vlek is misschien dat Europa jarenlang wel e...
2 minuten geleden door brussels_bull
- Femke Halsema haalt uit naar Tweede...
En wie bepaalt dan waar die grens ligt? De Kamer kan makkeli...
8 minuten geleden door linda_r
- Lege schappen, geen stroom: hoe goe...
Precies, en dan komt de overheid met een foldertje waarop st...
8 minuten geleden door professor_nl
- Elektrische kachel populair: bijna...
Voor even één kamer verwarmen kan zo’n kachel handig zijn, z...
10 minuten geleden door gewansen_gansen
- Femke Halsema haalt uit naar Tweede...
“iedereen weet wat 7 oktober betekent” is geen juridische ma...
10 minuten geleden door aisha_dh

Men vergeet gemakkelijk dat “geestelijke weerbaarheid” na ’45 ook gewoon een pleister was: handig voor de wederopbouw, maar het maskeerde dat de meeste mensen vooral probeerden de dag door te komen, met bonnen, angst en stilhouden. Natuurlijk was er verzet en moed, maar ook veel kleinmeegaand gedoe en soms ronduit profiteurschap; dat is geen morele veroordeling, dat is hoe samenlevingen onder bezetting werken. En dat hedendaagse geknutsel met die term stoort me: alsof je met een paar stoere woorden over 1940-’45 je huidige beleidsfalen kunt wegmasseren.
die hele “geestelijke weerbaarheid” voelt ook als een comfy verhaal voor de meerderheid — terwijl de rekening van “niet opvallen, meebewegen” keihard bij Joden, Roma, queer mensen en arbeiders terechtkwam. en nu wordt het weer opgepoetst om “nationale veerkracht” te verkopen, terwijl we vandaag mensen laten verzuipen aan de grens en huurders uitknijpen door vastgoed… oh ja want dat is dan geen bezetting maar gewoon market forces.
Nou ja, makkelijk scoren om te zeggen “meebewegen” en klaar, maar zonder dat gedoe van níet opvallen had je ook geen onderduikers, geen bonnen, geen koeriers en geen kleine sabotage gehad, het was niet alleen lafheid maar ook overleven en stiekem helpen hoor. En die vergelijking met nu, mensen laten verzuipen en huurders, dat is een heel ander soort macht en gevaar, je kunt nu tenminste stemmen, procederen en demonstreren, toen kwam er gewoon een laars door de deur toch.
precies dit: “geestelijke weerbaarheid” is vaak gewoon een lekker national feelgood-verhaal waar de pijn van de mensen die wél doelwit waren onder wordt geschoven — en dan doen alsof “we” allemaal dapper waren. in m’n familie werd er na de oorlog juist gezwegen over wie er ineens aan extra bonnen kwam en wie de buren verlinkte… dat was geen heroïek maar overleven in een systeem dat gewone mensen tegen elkaar uitspeelde. en nu wordt dat frame weer opgepoetst om solidariteit te vervangen door “resilience” terwijl huurders, flexwerkers en vluchtelingen de klappen vangen, oh ja want dan is het ineens je eigen mindset.
sophie mist dat “geestelijke weerbaarheid” óók gaat over de mensen die wél weigerden mee te bewegen: onderduik, sabotage, illegale pers, staken, dat was geen comfy meerderheidspraatje maar gewoon high-risk gedrag met dodelijke downside. Je kunt best nu kritiek hebben op grenzen/huurmarkt (eens, die risicopremie wordt bij de zwaksten gedumpt), maar doe niet alsof 40-45 alleen maar een passieve meebeweeg-trade was, dat klopt historisch gewoon niet.
Klopt dat er echt verzet was en dat kostte mensen hun leven, maar het was óók een kleine groep en de rest probeerde vooral te overleven, mee te draaien en z’n gezin door de winter te krijgen. Weerbaarheid is dus niet alleen heroïek, maar ook hoe lang je als samenleving functioneert onder druk, en daar zat heel veel grijs tussen “held” en “fout”.