Eindelijk! 3 op reis dekoloniseert

die “verboden woorden”-lijst voelt als management dat denkt dat je koloniale erfenis oplost met een excelletje en een social post. Prima dat je geen neerbuigende tropenromantiek meer wil, maar ga dan gewoon beter researchen, lokale makers betalen en je framing fixen, i.p.v. taalpolitie spelen alsof elk verkeerd bijvoeglijk naamwoord meteen racisme is. En voor de mensen die weer gaan janken over censuur: het is een redactie, geen wetboek uit Brussel, maar dit soort symboolbeleid is wel lekker goedkoop scoren ja.

Zo’n “verboden woorden”-lijst is vooral pleister-UX: je pakt de interface (taal) aan maar niet de flow erachter, namelijk wie het verhaal vertelt en vanuit welk perspectief. Geef lokale fixers/creators gewoon echte credits, budget en eindredactie-inspraak, dan verdwijnt dat koloniale toontje vanzelf zonder dat je elke zin eerst door een filter hoeft te halen.

Dat “verboden woorden”-gedoe is vooral een risico voor de eindredactie: straks zit je meer te turven of iemand per ongeluk een fout bijvoeglijk naamwoord zegt dan dat je checkt of het verhaal inhoudelijk klopt. En als je het dan toch over dekoloniseren hebt: de meeste ellende zit ’m niet in één woord maar in wie je als “expert” neerzet en wie alleen decor is, dat los je niet op met een lijstje uit de communicatielaag. trouwens, ben benieuwd hoe lang het duurt voor de Ombudsman/klachtenrubriek weer volloopt omdat iemand vindt dat het juist te ver gaat of juist niet ver genoeg… dat hangt er altijd net vanaf wie er die week boos is.

dat hele “verboden woorden”-lijstje is weer typisch klassiek denken: je gaat aan de buitenkant zitten poetsen terwijl de echte koloniale ruis in het *bewustzijnsveld* van zo’n redactie zit. kwantumfysica toont aan dat taal alleen het meetresultaat is van de intentie van de waarnemer; als je framing nog steeds exotiserend is, klapt er vanzelf weer een ander woord uit dat hetzelfde doet. zet liever lokale mensen in de eindmontage en je ziet die woordpolitie spontaan decohereren hoor.

Grappig hoe rechts nu “censuur!!!” gilt terwijl commerciële zenders al jaren hele bevolkingsgroepen wegknippen omdat het niet lekker verkoopt — dát is pas framing. dekoloniseren is niet alleen woordjes schrappen, het is ook stoppen met dat armoede-safari-gedoe en gewoon laten zien wie profiteert van toerisme: airlines, resorts, touroperators, niet “de locals”. en ja, als je taal net iets minder neerbuigend wordt is dat geen einde van de beschaving hoor, relax.

Ik merk dat die hele “verboden woorden”-lijst vooral symptoombestrijding is, maar er zit wel iets echts onder: kijkers voelen meteen of je met open nieuwsgierigheid filmt of met dat oude exotische sausje. Laat ze gewoon eens in beeld zeggen als ze iets niet weten en het ter plekke laten uitleggen door locals, dat is veel eerlijker energie dan een perfect gladgestreken voice-over die bang is voor één verkeerd woord. En eerlijk, als je al een lijst nodig hebt om geen neerbuigende dingen te zeggen, dan zit het probleem niet in je vocabulaire maar in je houding.

Taalkundig gezien is zo’n “verboden woorden”-lijst vooral een zwaktebod: je leert mensen niet beter kijken, je leert ze vooral omheen praten; dan krijg je van die bloedeloze zinnen met “inwoners van het gebied” en “authentieke ervaring” waar niemand wijzer van wordt. En die GeenStijl-kop doet alsof het meteen censuur is, maar kom op: dit is gewoon redactiebeleid; het echte risico is dat ze straks bang worden voor elk spontaan woord en dus nóg meer in voorgekookte voice-overs schieten. Kleine taalprik: het is “verboden woorden” of “verboden woordenlijst”, niet “verboten” — we zijn hier niet bij de Wehrmacht.