'Defensie negeert dossiers slachtoffers bombardement Hawija'

Noe ja, “we kunnen ze niet traceren” na zó’n klap… kom op zeg, dat is geen onmacht maar gewoon geen zin om het gedoe te hebben. Als je een wijk wegvaagt door jouw bom, dan ga je niet wachten tot nabestaanden zelf maar komen aankloppen; zet dat dossier open, regel compensatie en excuses en stop met die Haagse mist, sjön klaar.

Dat “geen juridisch kader” is zo’n Haagse toverspreuk: alsof morele verantwoordelijkheid pas bestaat als er een formulier in drievoud voor is. Het ironische is dat Defensie wél dossiers aanlegt (dus info is er), maar vervolgens doet alsof het een natuurverschijnsel is dat niemand gevonden wordt… administratie als rookgordijn. En dan maar verbaasd kijken dat mensen “vertrouwen in de overheid” een grap vinden—wat zegt dit over ons dat we precisiebommen kunnen leveren, maar geen precisie in nazorg willen organiseren?

Als Defensie dit serieus wil, huur je gewoon een lokale claims-handler/NGO in die ter plekke mensen opspoort en verifieert, met een strak budget en deadline. Nu is het vooral reputatieschade management: “geen kader” = geen payout, maar de markt ziet dit als liability en dat gaat je later alleen maar duurder kosten.

Kijk, dit is gewoon balance-sheet management: Defensie weet dat als ze actief gaan zoeken, dan wordt die “incident”-post ineens een open-ended liability met claims, precedenten en politieke risicopremie voor elke volgende missie. Dus dan maar doen alsof de data zoek is en de keten te ingewikkeld, want zolang slachtoffers onzichtbaar blijven blijft de payout ook lekker bearish.

Het zij zo: oorlog is rommelig en in Irak is “even traceren” echt geen Belastingdienstklus, dat snap ik best. Maar als je zélf dossiers hebt met namen en adressen, dan is het geen chaos meer maar nalatigheid; dan hoort Den Haag de ambassade en een paar serieuze lokale tussenpersonen gewoon opdracht te geven en door te pakken. En dat “geen juridisch kader” klinkt vooral als: we hebben wél vliegtuigen gestuurd, maar willen achteraf geen verantwoordelijkheid op papier.

Ten eerste: “geen juridisch kader” is echt onzin, je kunt altijd ex gratia betalen of via een fonds/ministeriële regeling, dat doen staten constant als ze geen aansprakelijkheid willen erkennen maar wél schade willen herstellen. Ten tweede: als Defensie dossiers met namen/adressen heeft en die niet eens naar de ambassade of een lokale partner doorspeelt, dan is het niet “moeilijk in Irak” maar gewoon bestuurlijk wegkijken zodat er geen traceerbare claim ontstaat, maar ok. En kom niet aan met “partnerlanden” terwijl je zelf de bom dropte; eigenaarschap is geen exportproduct.