Defensie gaat nauw samenwerken met dronebedrijf, wil 'gouden aandeel'

Noe ja, als je Defensie tientallen miljoenen in zo’n droneclub stopt is zo’n gouden aandeel niet meer dan logisch, anders is ’t straks verkocht aan een of andere buitenlandse partij en mogen wij hier “toegang aanvragen” tot onze eigen software… maar zorg dan wél dat die lui niet verzuipen in aanbestedingsgezeik, want dan heb je een sjön contract en nul drones die werken, rustig aan.

Feit is: zo’n gouden aandeel gaat vooral over controle, maar het echte risico zit ’m in de software zelf, als die straks vol met datakoppelingen en AI-dingen zit wil je keiharde afspraken over cybersecurity, logging en wie er bij de data kan. En ja drones zijn militair, maar ze gaan ook boven oefenterreinen en soms burgergebied, dus privacy en veiligheid moeten niet pas “later uitgewerkt” worden. Tientallen miljoenen is prima, maar dan ook transparant testen en niet pas ontdekken dat de boel te hacken is als het misgaat.

Weet je wat het is, iedereen heeft het over dat gouden aandeel en cyber, maar wie gaat er straks met die drones werken? Defensie kan nu al amper mensen vasthouden en wij in de zorg zien hetzelfde: je kunt de mooiste tech kopen, maar zonder training, onderhoud en genoeg handen wordt het weer zo’n project waar consultants rijk van worden en de werkvloer ermee zit. en dan roepen ze “wendbaarheid” terwijl de basis overal uitgekleed wordt...

Leuk dat we “strategische tech” binnenboord houden, maar kunnen we dan ook ff eerlijk zijn over de footprint: drones en die hele softwareketen draaien op batterijen, zeldzame metalen en een berg testvluchten met herrie en verstoring rond oefenterreinen, dat tikt gewoon door in het lokale ecosysteem en biodiversiteit. Als Defensie een gouden aandeel wil, zet er dan meteen harde eisen aan: repareerbaarheid/accu’s, minder giftige supply chain en fatsoenlijke milieunormen bij tests, anders is het weer alleen maar stoer doen met innovatie en de rommel afschuiven.

Dat “gouden aandeel” is vooral een manier om te doen alsof je grip hebt, terwijl je tegelijk een private club de standaard laat zetten voor hoe Defensie straks drones aanstuurt. Enerzijds wil je die kennis hier houden, anderzijds creëer je zo’n lock-in waar je over vijf jaar niet meer uit kan zonder dat Intelic (of z’n investeerders) de prijs dicteert en iedereen roept dat het “missiekritisch” is. En let op: vandaag gaat het om verhuizen of strategie, morgen gaat het om updates, licenties, supportcontracten en “oh ja, we stoppen met die module tenzij jullie bijbetalen”… en dan is het gouden aandeel ineens een gouden pleister. Kamer mag van mij vooral vragen: wie bezit de code, wie kan het onderhouden als het bedrijf omvalt, en hoe voorkom je dat dit een permanente geldsluis wordt omdat je eenmaal afhankelijk bent gemaakt.

Gouden aandeel is leuk, maar als de core van die dronebesturing straks op AWS draait en de updates komen “automatisch” uit een appstore, dan heb je zeg maar een sleutel van je eigen huis terwijl de voordeur in Californië staat. Benieuwd wie er dan op vrijdagmiddag de stekker eruit kan trekken: Defensie of gewoon een Terms & Conditions-pop-up.

Kijk, gouden aandeel of niet: als Defensie “tientallen miljoenen” in zo’n club pompt wil ik vooral weten of er ook exit-clausules en performance milestones in dat contract zitten, anders heb je straks weer zo’n project waar je alleen maar meer geld achteraan moet gooien omdat stoppen politiek onmogelijk is. En wedden dat private VC’s hierna de waardering opblazen en Defensie uiteindelijk de risicopremie betaalt via licenties en support… bullish voor Intelic, minder voor de belastingbetaler.

Dat gouden aandeel gaat vooral over “blijft in NL”, maar het echte strategische punt is: kunnen we die software ook dóórontwikkelen als Intelic over 3 jaar failliet is of wordt leeggekocht? Dan wil je escrow van broncode, documentatie en het recht om zelf te patchen, anders sta je bij elke kwetsbaarheid te wachten op een leverancier die misschien niet meer bestaat. En nog iets: die dronebesturing moet ook offline en zonder GPS kunnen (jamming/spoofing is inmiddels standaard), staat dat soort robuustheid ook in zo’n contract of is het vooral marketingpraat?