Bijen kunnen spelen, denken, problemen oplossen – en ze worden wereldwijd bedreigd

bizar dat mensen nog steeds doen alsof bijen “instinct-machientjes” zijn, terwijl kwantumfysica al lang laat zien dat zelfs simpele systemen informatie opslaan en keuzes maken via veldinteractie. als je zo’n beestje met neonicotinoïden onder stroom zet, dan verstoor je niet alleen z’n zenuwstelsel maar het hele coherentiepatroon waarmee ie navigeert en leert, en ja dan krijg je “verdwijnende” bijen alsof de golffunctie gewoon uit het landschap lekt. en die communicatiepraat is leuk, maar zolang we de landbouw blijven tunen op doodse monocultuur en chemische ruis, kun je duizend schattige speelvideo’s posten en blijft het bewustzijnsveld van de bij gewoon kapotgemeten worden.

Hier op het land zie je het heel simpel: bijen gaan niet alleen dood van “gif”, ze verhongeren ook omdat er na de koolzaad/fruitbloei wekenlang niks meer staat behalve gras en mais. Varroa en natte lentes doen de rest, en dan mag je nog zo’n leuk speel-filmpje hebben maar zonder doorlopende bloei en rommelrandjes red je het niet. en ja, dat kost boeren opbrengst, dus als politiek dit wil dan moet er ook gewoon geld en ruimte tegenover staan.

Grappig hoe we pas empathie krijgen als een bij “kan spelen” en puzzeltjes oplost, alsof bestaansrecht een IQ-test is en niet gewoon: dit ding houdt je voedselketen overeind. Die hele communicatiehoek is paradoxaal: we weten al jaren wat er misgaat, maar we wachten op een virale cute-video om beleid te durven maken. wat zegt dit over ons dat we natuur pas serieus nemen als we er een menselijk verhaaltje in kunnen projecteren??

Wat mij opvalt: die focus op “bijen zijn slim” is leuk voor de empathie, maar het echte probleem is dat we het landschap hebben ingericht als een fabriekshal; overal strak, schoon en vooral BLOEMLOOS zodra de korte bloeipiek voorbij is. En dan wijzen we naar “de bij” alsof die het niet redt, terwijl wij de kantine hebben gesloten en ook nog de nooduitgang (rommelrandjes, slootkanten) dichttimmeren. Taalkundig: “de bij” is trouwens net zo’n gemaksetiket als “de mens”; het gaat om honderden soorten, en die verdwijnen stilletjes zonder dat er een imker met een camera naast staat.