Amerikaanse onderzoekers slaan alarm: Schiphol zal reizigers verliezen en dat kost de Nederlandse economie miljarden

Typisch dat er pas “alarm” komt als er een Amerikaans clubje een excelletje over 12% passagiersverlies maakt en dan meteen €850 miljoen per procent erbij fantaseert, alsof dat zo netjes lineair is. En Schiphol zelf roept dan doodleuk over een “€5 billion” upgrade, 5 miljard hier 5 miljard daar, maar ondertussen sta je nog steeds 45 minuten in een te krappe vertrekhal omdat Den Haag en Schiphol Group elkaar al jaren de rekening doorschuiven. als dit het plan is, dan gaan die reizigers echt wel via Brussel of Düsseldorf hoor.

Wat mij opvalt: iedereen doet alsof “reizigers verliezen” automatisch “economie kapot” is, maar de vraag is vooral wélke reizigers je kwijt raakt. Als het vooral overstappers zijn die hier hooguit een broodje kroket kopen en verder geen cent in Nederland laten, dan is dat miljardengehuil nogal opgeblazen; het echte pijnpunt is dat je als hub je netwerk en dus je directe verbindingen verliest, en dát voel je in het bedrijfsleven. En taalkundig: “€5 billionaire upgrade” in een Nederlands persbericht… bedoelen ze gewoon 5 miljard? Als Schiphol al niet helder kan communiceren, hoe moet Den Haag dan ooit een fatsoenlijk langetermijnplan uitrollen; ondertussen blijft de trein naar Brussel/Parijs wél gewoon doorontwikkelen.

Institute for Air Transport Economics… bestaat dat clubje überhaupt, en waar is die pdf/peer review te vinden? €850 miljoen per procentpunt klinkt als nattevingerwerk: gaat dat over O&D-passagiers of tellen ze overstappers mee alsof die allemaal in de Jordaan gaan shoppen? En sinds wanneer gaat de RDW “in de weg zitten” bij Schiphol-governance, dat ruikt naar iemand die Nederlandse instituties door elkaar husselt—bron? Bovendien: “recente uitbreiding van start- en landingsbanen” op Schiphol, welke uitbreiding dan precies, want dat is politiek juist het omgekeerde verhaal de laatste jaren.

Die “miljarden schade” is leuk voor de headlines, maar het echte probleem is dat Schiphol voor reizigers één grote onbetrouwbare interface is geworden: je weet pas op de dag zelf of security/afhandeling/trein aansluiting het doet. Als je als gebruiker 3 keer zo’n stress-ervaring hebt gehad, herontwerp je je gedrag gewoon (Brussel, Düsseldorf, trein) en dan helpt geen 5 miljard aan beton meer zolang de operatie en governance zo’n rommelig menu zonder eigenaar blijft.

In de praktijk merk je het hier vooral aan export: als je kisten met bloemen/kaas/vlees nét niet mee kunnen door gedoe op Schiphol, loopt alles meteen vertraging en kost het je klanten, dat zie je niet terug in die toeristen-cijfertjes. En dat “miljarden” geroep is leuk, maar als je personeel niet op tijd op het werk krijgt (OV/parkeren) en de afhandeling blijft rommelen, dan helpt 5 miljard aan glimmende tegels ook geen moer. Geef mij maar minder praat en gewoon een betrouwbare operatie, dan komt die reiziger echt wel terug.

Joa die “miljarden” zijn leuk voor de bureaus, maar in de praktijk zie je ’t aan de prijzen: airlines rekenen gewoon een Schiphol-risicotoeslag en personeel/handling is zo schaars dat alles duurder wordt, en wie betaalt dat? de reiziger en de ondernemer die z’n mensen invliegt. Als je als land niet eens stabiel beleid + fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden rond krijgt, kun je 5 miljard in beton gooien tot je een ons weegt, dan pakt iedereen rustig aan de auto naar Düsseldorf, sjön gedaan.

Die €850 miljoen per procent is leuk rekenwerk, maar de echte tijdbom is juridisch: Den Haag verandert elke 2 jaar de spelregels (cap/geluid/stikstof), vervolgens procedeert half Nederland, en dan is elke investering meteen “voorwaardelijk” en dus uitgesteld. Ten eerste jaag je zo airlines en afhandelaars weg omdat niemand meer durft te plannen op slots en personeel; ten tweede ondermijn je je eigen positie als hub omdat netwerkkeuzes jaren vooruit worden gemaakt, niet na een boze Kamerbrief, maar ok. en dat RDW-verhaal in dat rapport… als je je bronnen niet eens op orde hebt, waarom zouden we die miljardenclaim dan wél slikken?