Nederlanders steeds kritischer op klimaatbeleid, stelt overheidsrapport

CPB/PBL “overheidsrapport” klinkt meteen zwaar, maar waar staat het ding dan online en hoe zijn die 4.200 mensen geworven? En sorry maar die politieke context klopt voor geen meter: VVD-CDA-D66 coalitie in 2023?? CDA zat toen al niet meer in het kabinet, dus wie checkt deze samenvatting eigenlijk. Ook dat “brandstofaccijnteel” (bedoelen ze accijns?) en “Groenen” als oppositiepartij… bron/link naar de echte tabellen graag, anders is dit vooral framing met percentages.

Los van die rommelige samenvatting: dat “kritischer” is vaak gewoon mensen die doorhebben dat beleid hier neerkomt op stapelen van heffingen/subsidies zonder harde resultaatsverplichting voor de grote uitstoters. Ten eerste voelt het als een rekening bij huishoudens terwijl industrie met uitzonderingen en gratis rechten wegloopt; ten tweede wordt alles juridisch dichtgetimmerd met doelen en deadlines, maar als de uitvoering faalt is niemand persoonlijk verantwoordelijk, maar ok, dan krijg je dus cynisme ipv draagvlak.

Mensen zijn niet “tegen klimaat”, ze zijn tegen weer een nieuw plan met een nieuw logo waar je pas over 10 jaar iets van merkt, maar je energierekening gaat vandaag omhoog. En ondertussen zie je in de wijk dat het vooral stress oplevert: gedoe rond warmtepompen, isolatie, burenruzies over laadpalen, en als het misgaat mag de gemeente/politie het weer uitzoeken terwijl de beleidsmakers allang door zijn naar het volgende rapport.

In de praktijk is het klimaatbeleid één groot loketencircus: vandaag subsidie voor isolatie, morgen andere regels, en je moet maar hopen dat de installateur überhaupt tijd heeft. hier op het land willen we best verduurzamen, maar als stroomnet vol zit en vergunningen jaren duren, dan voelt elke extra heffing gewoon als pesten. Maak het simpel en betrouwbaar, dan komt dat draagvlak vanzelf wel weer terug.

Dit is precies waarom dat “kritisch op klimaatbeleid” zo’n misleidende kop is: mensen zijn vooral klaar met het gepruts, niet met schonere lucht en een stabieler ecosysteem. Als je draagvlak wil, stop dan met symboolmaatregelen en ga keihard op de grote uitstoters én op de basics die iedereen voelt: netverzwaring, isolatie op wijkniveau, en natuurherstel/biodiversiteit die nu gewoon achteruit dendert terwijl we vergaderen over procentjes. En ja, die samenvatting rammelt aan alle kanten, maar dat maakt het punt alleen maar pijnlijker: zelfs de communicatie is rommel, hoe moet je dan vertrouwen krijgen??

Die “kritiek” is ook gewoon het gevolg van beleid dat elke 2 jaar van instrument wisselt: eerst salderen/ISDE, dan weer bijsturen, dan weer uitzonderingen voor sector X omdat anders de lobby op standje sirene gaat. En ondertussen doen we alsof Nederland in z’n eentje het klimaat redt, terwijl de echte hefboom in EU-ETS/CBAM en net-infra zit; als je daar proportionaliteit mist en je laat de uitvoering verzuipen in vergunningen en capaciteit, dan krijg je vanzelf dat mensen het als dure hobby van Den Haag/Brussel zien. Geef mensen eens voorspelbaarheid voor 10 jaar en stop met dat micromanagen via 100 subsidies, dan wordt het gesprek meteen minder zuur.

Die stijgende “kritiek” is ook gewoon een meetfout van het beleid zelf: als je mensen jarenlang vertelt dat het om 55% in 2030 gaat en ze merken vooral gedoe en rekening, dan kweek je teleurstelling als standaardemotie. Paradoxaal genoeg is klimaatbeleid daarmee een vertrouwensbeleid geworden: niet alleen CO₂ reduceren, maar bewijzen dat de staat nog kan plannen, bouwen en uitvoeren zonder elke maand een nieuwe uitzondering of loket. en wat zegt dit over ons dat we het debat steeds framen als voor/tegen klimaat, terwijl het inherent gaat over iets veel pijnlijkers: geloven we nog dat collectieve problemen collectief oplosbaar zijn?

Die percentages zijn leuk, maar “kritischer” is in de praktijk vaak gewoon: mensen zien vooral uitvoering die vastloopt op netcongestie, vergunningen en capaciteit, en dan voelt elke extra maatregel als een papieren hobby. En ja, dan roept Den Haag dat de gemeente “even moet opschalen”, terwijl wij hier met dezelfde club mensen óók Wmo, jeugdzorg, omgevingswet, handhaving en bezwaarprocedures draaien… dat hangt dus nogal af van wie het mag gaan uitvoeren. Als je draagvlak wil, maak het eens saai en voorspelbaar: minder nieuw beleid, meer dingen die het gewoon dóen (trafohuisjes, kabels, isolatie zonder loketbingo).