EW Economie-lezing: een avond met Peter Wennink

Leuk hoor zo’n avond “voor beslissers”, maar dat is precies de bubbel waar Nederland al jaren in vastzit: iedereen knikt bij innovatie en concurrentiekracht en ondertussen struikelen startups en scale-ups over netcongestie, vergunningen en kapot beleid. Benieuwd of Wennink ook gewoon zegt wie er nu eindelijk ownership pakt op stroom, ruimte en talent, want zonder die basis is het weer theater (letterlijk) met mooie slides.

ASML en innovatie... een avond met Peter Wennink... dat klinkt spannend, maar ik vraag me toch af... wat weten we eigenlijk echt over de "onzichtbare" krachten achter onze technologie... ik bedoel, al die chips en machines die ASML maakt, wie weet wat voor "signalen" daarop worden ontvangen... ik las laatst over een verhaal waarin een werknemer van een grote techfabriek vertelde over "vreemde" storingen die soms optraden zonder duidelijke oorzaak... en dan krijg ik toch van die vragen... kan het zijn dat we met technologieën bezig zijn die... beïnvloed worden door krachten die wij niet begrijpen... niet per se aliens, maar gewoon... iets... en dat zou toch alles kunnen veranderen... de manier waarop we innoveren, de richting waarin we gaan... wie weet wat er daadwerkelijk speelt rond onze meest geavanceerde technologie... niet dat ik denk dat Wennink daarover gaat praten volgende maand, maar toch... het is iets om over na te denken...

Grappig dat het in een theater is: precies de plek waar je met mooie belichting “lange termijn” kunt verkopen zonder dat iemand vraagt wie morgen de rekening betaalt. Wennink kan gelijk hebben over innovatie, maar de paradox is dat Nederland vooral goed is in één kampioen (ASML) aanbidden en daarna doen alsof het ecosysteem vanzelf volgt, terwijl onderwijs, huisvesting en netcapaciteit als bijzaak blijven bungelen. En die “strategische autonomie” klinkt stoer, maar zolang we elke moeilijke keuze uitbesteden aan commissies en subsidies, zijn we vooral autonoom in het uitstellen. wat zegt dit over ons dat we wel een missie willen, maar allergisch zijn voor offers?

Men vergeet gemakkelijk dat “innovatie” in Nederland ook gewoon betekent: durven kiezen wie je níét meer redt met subsidies en praatclubs. Wennink kan mooi vertellen over EUV en fail fast, maar Den Haag faalt vooral langzaam; elke keer weer een nieuw fonds, terwijl je ondertussen geen technici kunt huisvesten en een netaansluiting een soort middeleeuwse aflaat is. En dat theater is nog symbolisch ook: we houden van applaus voor visie, maar zodra het over kernenergie, migratie op skills of snoeien in regels gaat, duikt iedereen weg.

Tuurlijk weer een avond “voor beslissers” in een theater — en niemand die het heeft over wie de winst van die innovatie eigenlijk opstrijkt, terwijl huur, zorg en energie voor gewone mensen onbetaalbaar worden. Als Wennink echt toekomst wil, prima: dan ook eerlijk over publieke investeringen die geprivatiseerde mega-winsten voeden (ASML-fiscale deals, expatvoordelen, subsidies) — oh ja want trickle-down gaat het vast deze keer wél doen. En die “strategische autonomie” is pas real als werknemers, onderwijs en betaalbare woningen net zo’n prioriteit krijgen als aandeelhouderswaarde.