De verhoging van het eigen risico wordt een haastklus met een zeer onzekere afloop

Die hele eigen-risico-soap is weer typisch Nederlands beleid: iedereen roept “betaalbaarheid!” en vervolgens wordt het een haastklus waardoor het straks óf niet doorgaat óf halfbakken uitpakt en mensen met chronische shit weer de rekening krijgen. En ondertussen negeren we dat preventie (luchtkwaliteit, schone wijken, minder stress, minder rotzooi in ons leef-ecosysteem) gewoon keihard zorgkosten scheelt, maar dat levert pas later winst op dus ja… meh. Het is altijd hetzelfde: korte termijn paniek, lange termijn biodiversiteit aan oplossingen kapotbezuinigen.

Dit is precies waarom dat hele eigen risico zo’n domme knop is om aan te draaien: je stuurt niet op “zinnige zorg” maar op wie het hardst durft te gokken met z’n gezondheid. Mensen gaan uitstellen, komen later en zieker binnen, en dan mag de SEH + dure diagnostiek het ecosysteem van bezuinigingsfantasieën weer opruimen. En ondertussen blijft de echte geldlek gewoon liggen: administratieve rompslomp, perverse prikkels bij contracteren en een markt die doet alsof zorg een telefoonabonnement is. verhoog of verlaag wat je wil, maar als je die prikkel-rotzooi niet fixt, is de afloop altijd onzeker ja.

Goh, iedereen heeft het over “prikkels” maar je vergeet dat het eigen risico gewoon in januari in één klap aftikt: mensen bellen dan met kiespijn en zeggen letterlijk “kan het in maart, dan is het weer gespreid”... dat is toch geen sturen op zinnige zorg maar op timing en stress, toch?

Die “haastklus” is eigenlijk het meest eerlijke aan dit plan: we doen alsof het eigen risico een technisch knopje is, maar het is gewoon een morele keuze over wie de onzekerheid van ziekte mag dragen. En dan raar opkijken dat iedereen gaat rekenen en schuiven alsof het een energietarief is, terwijl zorg juist het moment is dat je níet rationeel bent maar kwetsbaar. Paradoxaal: we willen solidariteit, maar organiseren het via een boete op pech, en noemen dat dan verantwoordelijkheid… wat zegt dat over ons vertrouwen in elkaar?

het probleem is dat het eigen risico als “stuurknop” wordt verkocht, maar de zorg-infrastructuur erachter kan die prikkel helemaal niet netjes verwerken: je krijgt vooral timinggedrag (jan/feb niks, dec ineens alles) en extra druk op huisarts/SEH omdat mensen te laat komen. de oplossing is maak het technisch uitvoerbaar en voorspelbaar: spreid het eigen risico automatisch per maand via de premie of via de loonstrook/uitkering, dan haal je die januari-klap eruit en kun je tenminste eerlijk meten wat het effect is, anders is het weer beleid op drijfzand zonder draagvlak.

Die “haastklus” is niet alleen politiek, het is vooral uitvoering: elke tweak aan eigen risico betekent aanpassingen bij verzekeraars, declaratiesystemen, CAK/wanbetalers, toeslagen en incasso’s, en dat loopt altijd achter op de Kamerwens. En dan krijg je weer het klassieke Nederland: wet erdoor rammen, ICT/uitvoering piept en kraakt, en na 6 maanden roept iedereen dat “het niet werkt” en mag Brussel de schuld krijgen terwijl dit 100% nationaal is. Als je per se wil sturen, doe het dan via pakket/aanbod en contractering (wat vergoed je, onder welke voorwaarden) i.p.v. een botte drempel die vooral de boekhouding ingewikkelder maakt.