‘Verwarde’ personen help je niet met repressie, zegt deze socioloog. ‘We zien afwijkend te snel als onveilig’

In de praktijk bel je tegenwoordig 112 en voor je het weet staat er politie omdat de zorg gewoon niet op tijd is, en dan krijg je dus meteen zo’n stempel. Maar mensen in crisis “normaliseren” met een cel of een boete is echt van de zotte, regel gewoon fatsoenlijke opvang en iemand die dezelfde dag nog langskomt. En ja, soms is het wél onveilig, maar dan nog moet je eerst hulp sturen en niet meteen handboeien.

Ik zie het elke dag: zodra iemand “verward” in het dossier krijgt, gaat ineens álles via protocollen en veiligheid en niemand durft nog gewoon menselijk te blijven, zelfs de huisartspost duwt ’m dan door naar politie omdat er geen plek en geen tijd is. Dat stempel blijft jaren hangen en dan ben je bij elk volgend contact meteen “risico”, terwijl de echte oorzaak vaak gewoon is: geen woning, geen begeleiding, wachtlijsten, en ja daar is kapot op bezuinigd. Geef burgemeesters nog meer dwangknoppen en je krijgt vooral meer papier en meer ellende, niet minder crisis.

Dit is precies waarom dat E33-gedoe me zo tegenstaat: je maakt van “afwijkend gedrag” een veiligheidslabel en dan gaat het systeem automatisch op standje controle, terwijl de echte onveiligheid vaak gewoon stress, slaaptekort, schulden en een rotwoning is. Als je mensen continu in de gaten zet en wegduwt uit de openbare ruimte, krijg je meer escalatie én meer overlast, net als bij een ecosysteem dat je steeds verder onder druk zet tot het knapt. En ja, soms is er acuut gevaar, maar dan nog: stuur zorg met mandaat en capaciteit, niet nóg een burgemeester-knop waarmee je vooral papierwerk en wantrouwen produceert.

Eerlijk: op straat maakt het mij niet uit wat “normaal” is, ik wil gewoon dat het veilig blijft voor omstanders én voor die persoon. Als zorg niet snel kan komen (’s avonds, weekend), dan is politie de enige die überhaupt op komt dagen, dus roepen “geen repressie” is makkelijk maar dan moet je ook 24/7 een crisisteam hebben dat echt binnen een half uur kan opschalen, anders blijft het bij mooie woorden en staat de wijkagent het weer op te lossen.

Ik zie vooral dat “verward” vaak gewoon betekent: iemand die geen netwerk meer heeft en dan komt de buurvrouw/agent/SEH als laatste vangnet, en dan zet je dus een overheidslabel op eenzaamheid. En als je eenmaal in dat E33-circuit zit, word je bij elk nieuw incident “die van toen” en dan is de escalatie al half ingecalculeerd… dat maakt mensen alleen maar banger en bozer. Geef die wijkteams en crisisdiensten eens een fatsoenlijke 24/7 bezetting en een plek om iemand neer te zetten zonder meteen cel of dwang, maar ja dat kost geld en daar zijn we weer.

E33 is ook gewoon een administratieve snelweg: zodra dat vinkje aanstaat hoeft niemand meer na te denken en kan zorg “veiligheid” roepen, politie “geen bevoegdheid” roepen en de gemeente “registreren is ook beleid” roepen, maar goed probeer er daarna nog maar eens vanaf te komen alsof het een ketchupvlek op een wit overhemd is.